Verlichting in huis: 'Zorg eerst voor een goede basis'

Experts pleiten voor meer aandacht voor de verlichting in huis in het ontwerp- en bouwproces. Qua sfeer en een gezonde woonomgeving, speelt licht een grote rol. Toch is hier vaak pas aandacht voor als bewoners het huis betrekken. Dat is meestal te laat voor aanpassingen.

Robert Jan Vos van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) wijst erop dat van invloed is hoe de bouwkolom georganiseerd is. Dat vraagt om een andere benadering dan die er nu is. 

"Verlichting, lichtpunten en wat je wilt bereiken met licht grijpt in op delen van het bouwplan. Die zijn van invloed op plafonds. Je wilt sfeer creëren, maar het lichtontwerp vraagt om een ingreep in de systemen. Dat is een ander perspectief."

Je denkt bij verlichting eerst na over het gewenste eindresultaat, vertelt Vos. "En daarna kijken we pas wat je nodig hebt om dat te bereiken. Mensen gaan vaak eerst verhuizen en denken daarna pas na over de verlichting. Dan zie je vaak gekunstelde oplossingen. Maar waar haal je de infrastructuur vandaan? Waar zijn de aansluitpunten? Die vragen zouden we eerder moeten stellen."

Weinig kennis

"Er is nog weinig kennis over licht. Mensen vinden verlichting vaak zó moeilijk. Maar ja, als de industrie ook niet genoeg doet om te laten zien wat licht in je huis doet, wordt het moeilijk om je een voorstelling te maken. Als lichtontwerper heb je de verantwoordelijkheid om dat samen met de industrie aan te pakken."

Goede verlichting zorgt voor een betere sfeer en welzijn, volgens Vos. "Tegenwoordig heb je bepaalde versterkers die zorgen voor daglichtgevoel met helder licht en hoge intensiteit. Dat doet ook iets met je biologische klok. Met je mate van alertheid ook. Als je ’s avonds het licht dimt, maakt je lichaam beter melatonine aan; daar val je makkelijker van in slaap. Overdag helpt helder licht juist weer bij de aanmaak van cortisol. Daar blijf je alert van. Standaard verlichting kan dit niet realiseren."

Lichtkleur 

Jaco Goudriaan van Lichtkunde wijst erop dat er een groot verschil is in soorten verlichting en sterktes van LED-verlichting en dat veel consumenten dat niet weten. "Je hebt heel warme LED-verlichting, dat bijna naar oranje toegaat, van 2.200 kelvin. Terwijl verlichting van drieduizend kelvin voor veel mensen al veel te wit en te kil is." 

Als mensen complete spots in hebben laten bouwen, moet er ook een heel nieuwe spot in als ze dat willen veranderen. Zonde. Daarom is het goed om daar van tevoren over na te denken, volgens Goudriaan.

"Het gebeurt nog weinig dat er goed over een lichtplan wordt nagedacht. Ook door architecten trouwens. Je moet voor jezelf bepalen wat voor sfeer je wilt creëren. Waar wil je bijvoorbeeld kunnen lezen en waar is sfeerverlichting juist belangrijk? Je hebt functionele verlichting en sfeerverlichting. Die moeten elkaar aanvullen. Lichtbeeld bestaat uit licht én schaduw. Schaduw is enorm belangrijk voor de sfeer."

De fout die veel mensen volgens Goudriaan maken, is dat er te weinig lichtpunten zitten en als ze er al zijn, zitten ze vaak niet op de goede plek. "Dan ben je daarna best beperkt in wat je nog kan."

Sfeer

"Je kan nog zo’n mooi ontwerp hebben voor een kamer hebben, als je die ruimte niet goed uit kan lichten, krijg je niet de beoogde sfeer", stelt Percy van de Werve, interieurarchitect bij Studio Inside Out. Ook zij signaleert dat veel mensen te laat aan de verlichting denken.

Het licht moet de architectuur van de ruimte benadrukken, je plan onderstrepen, vindt Van de Werve. "Je hebt werk-, sfeer- en basisverlichting. Die moeten mooi samenkomen. Zorg voor een goede basisverlichting met een combinatie van spots en uplighters bijvoorbeeld. Die laten je ruimte groter en hoger lijken."

"Ik zie wel eens dat mensen heel de kamer met schemerlampen verlichten. Dat kan heel sfeervol zijn, maar het is niet effectief. Je kan een ruimte veel spannender maken door verschillende standen lichtintensiteit te gebruiken."

Je hebt tegenwoordig  stekkers die je met een afstandsbediening kunt gebruiken om je licht te regelen, vertelt Van de Werve. Dat is niet zo kostbaar als domotica, maar geeft je wel de mogelijkheid om een beetje met je licht te spelen.

Maak een lichtplan

"Begin met de indeling van de ruimte en pas daar je basisverlichting op aan. Daarna ga je aan de slag met accentverlichting", geeft Van de Werve als tip.

"Plaats geen spot recht boven de plek waar je gaat zitten. Je krijgt dan slagschaduw in je gezicht en dat ziet er een beetje gek uit."

"Je kan ook ruimtes waar je niet zit, heel subtiel verlichten om ze toch nog een bij je leefruimte te betrekken."

"Werk met dimmers in plaats van een schakelaar en zorg voor meerdere groepen die je onafhankelijk van elkaar bedient. Zo kun je steeds de verlichting aanpassen aan je stemming en activiteiten."

Lees meer over:
Tip de redactie