Steeds meer huurders lopen het risico de huur niet meer te kunnen betalen omdat ze te weinig inkomsten hebben. 

De economische crisis heeft de situatie verergerd, zegt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in een rapport.

In 2012 had 13 procent van de huurders een dergelijk betaalrisico. Dat is een verdubbeling ten opzichte van 2002. In totaal gaat het om circa 384.000 huurders die in de gevarenzone zitten.

"Door de toenemende werkloosheid en achterblijvende loonontwikkeling zijn er steeds meer huurders waarvan het inkomen niet langer toereikend is voor de netto huurlasten en uitgaven voor het levensonderhoud", aldus het onderzoeksinstituut.

Positie

Het is nog maar de vraag of de positie van deze huurders verbetert door economisch herstel, zeggen de onderzoekers. Dat is ook afhankelijk van onder meer de hoogte van de zorgpremie en de kosten voor eten en energie.

Er moet rekening mee worden gehouden dat bij veel huurders de emmer overloopt door de recente jaarlijkse huurverhogingen. Dat geldt in het bijzonder voor huurders die nét niet in aanmerking komen voor huurtoeslag.

Mensen met een laag inkomen konden in 2012 ook minder makkelijk een sociale huurwoning vinden dan in 2002. Dat zijn woningen met een maximale huurprijs van 699,48 euro. In de afgelopen jaren is de toegankelijkheid van dat soort woningen verder onder druk komen te staan. 

Sociale huurwoningen

Per aangeboden sociale huurwoning, waren er in 2012 gemiddeld bijna vier woningzoekenden met een laag inkomen. Tien jaar eerder waren dit er nog ruim drie.

In stedelijke gebieden, met name in Amsterdam en omgeving, is dit probleem het grootst. Dat stedelijke regio's relatief veel kwetsbare huishoudens tellen, komt onder andere door de jonge bevolkingsopbouw.

"Juist jonge huishoudens hebben vaker een potentiële restschuld, een betaalrisico en minder mogelijkheden op de woningmarkt", schrijft het PBL.

Desastreus

De Woonbond noemt het kabinetsbeleid in een reactie "desastreus" voor huurders. "De huren zijn de afgelopen twee jaar met ruim 9 procent gestegen, dat is de hoogste stijging in twintig jaar", zegt directeur Ronald Paping van de Nederlandse Woonbond.

Daarnaast vreest de organisatie dat de maximale huurprijs opnieuw zal stijgen op de plekken waar de betaalbaarheid al onder druk staat. Minister Stef Blok voor Wonen presenteerde vorige week een plan voor een nieuw puntensysteem waarmee de maximale huurprijs wordt berekend. 

Juist in steden waar de betaalbaarheid al een probleem is, zoals in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, zouden verhuurders de kans krijgen de maximale prijs te verhogen

"Het kabinet lijkt elke kans op hogere huren aan te grijpen. Terwijl de grens voor veel huurders al lang bereikt is. Het moet gedaan zijn met die bizar hoge huurverhogingen", meent Paping. 

Koopwoningen

Onder huiseigenaren zijn de problemen aanzienlijk minder groot dan bij huurders. In 2012 had 3 procent een betaalrisico. Dat zijn 126.000 woningbezitters. Dit percentage is tussen 2002 en 2012 stabiel gebleven.

Ondanks dalende inkomens door werkloosheid, heeft het gros van de eigenaren nog genoeg inkomen om maandelijks de hypotheek te betalen. 
 
Door de daling van de huizenprijzen lopen wel steeds meer woningbezitters bij verkoop van hun huis het risico op een restschuld. In tien jaar tijd is dat verviervoudigd tot een kwart van alle eigenaren-bewoners.

Onder water

In 2012 stonden bijna 1 miljoen koopwoningen onder water. Maar de problemen rond restschulden zijn waarschijnlijk van tijdelijke aard, denkt het PBL.

Dat hangt samen met hervormingen die gericht zijn op het aflossen van hypotheekschulden. Daardoor zou het risico op restschulden afnemen. Bovendien zal het "voorzichtige herstel in de huizenprijzen op termijn naar verwachting bijdragen aan het verminderen van potentiële restschulden".