NEURENBERG - Oranje wilde zo graag op het allerhoogste podium presteren. Onder leiding van Marco van Basten en gesouffleerd door Johan Cruijff ging het 'nieuwe' Nederlands elftal op het wereldkampioenschap voetbal in de achtste finale hard onderuit. De bondscoach predikte bij zijn aanstelling attractief, aanvallend en dominant spel. Aan die voorwaarden voldeed de ploeg de afgelopen weken echter niet.

Portugal bleek zondagavond in een absurdistisch blijspel slimmer, meer ervaren en beter. "Ik ben teleurgesteld", zei Van Basten na afloop. "Verliezen hoort ook bij voetbal dus moeten ik nu ook een grote jongen zijn." De Zuid-Europanen wonnen met 1-0 in een wedstrijd die bol stond van de emotie en daarbij door de Russische arbiter Valentin Ivanov grotendeels werd vergald.

Nieuw elftal

Van Basten bouwde de afgelopen jaren aan een compleet nieuw elftal. Hij liet grote namen als Clarence Seedorf, Edgar Davids en Roy Makaay uit zijn ploeg en vertrouwde op jonge, veelbelovende talenten. Met de ervaring van Edwin van der Sar, Phillip Cocu, Giovanni van Bronckhorst en Ruud van Nistelrooij dacht de coach een perfecte mix te hebben samengesteld om ook op mondiaal niveau te kunnen imponeren.

Van Basten constateerde direct na afloop van de achtste finale tegen Portugal echter dat zijn ploeg ervaring te kort komt. De Zuid-Europeanen waren uitgekookter, bespeelden scheidsrechter Ivanov beter en kwamen dús als winnaars uit de strijd. Iedereen had na afloop de mond vol over de zestien gele en vier rode kaarten die het treffen ontsierden. Van Basten vatte het geheel samen door te stellen dat Oranje nog ervaring mist.

Selectiebeleid

Daarmee bekritiseerde de bondscoach welbeschouwd zijn eigen selectiebeleid. De oud-topvoetballer dacht het zonder de ervaring van onder andere Davids te kunnen, maar kwam amper bijgekomen van de uitschakeling al tot de conclusie dat zijn elftal juist die ervaring tekort komt. Van Basten nam wel vier rechtsbacks mee, waardoor zijn selectie scheef kwam te hangen.

Al op zijn eerste persconferentie verwees Van Basten hooggespannen verwachtingen rond zijn nieuw te bouwen ploeg naar de prullenmand. Hij richtte zich op het Europees kampioenschap van 2008 en zag de kwalificatiereeks naar het WK in Duitsland slechts als mooie tussenstap op weg naar het uiteindelijke doel: de Europese titel. Die kwalificatiereeks verliep echter zo goed, dat Oranje allengs meer en meer vertrouwen kreeg in een goede afloop van het WK.

Nederland verloor onder Marco van Basten tot zondagavond slechts één keer. In een interview liet de bondscoach zich - na een lange bedenktijd - zelfs ontvallen alleen tevreden te zijn met de wereldtitel. Dat doel bleek op het wereldkampioenschap niet meer dan een illusie. Oranje speelde daarvoor (nog) te flegmatiek. Soms was het goed, maar veel vaker zakte de ploeg weg in middelmatigheid.

Kwalificatie

De resultaten verhulden dat echter. In de kwalificatiereeks kreeg zijn elftal slechts drie doelpunten tegen. In een poule met Tsjechië, Roemenië, Finland, Macedonië, Andorra en Armenië bleef het jonge onervaren elftal fier overeind. Soms met geluk; maar de degelijkheid van de ploeg en het soms briljante spel van Arjen Robben vergoedden veel.

Op het WK ging Oranje aanvankelijk dezelfde weg. In de eerste ronde speelde het elftal niet groots, maar won wel van Servië en Montenegro (1-0) en het hoog ingeschatte Ivoorkust (2-1). In de laatste groepswedstrijd stelde Van Basten een fantasie-elftal op, dat ook overeind bleef. Tegen Argentinië werd het 0-0.

In het eerste écht belangrijke duel ging het fout. Portugal bespeelde Oranje zoals het zelf speelt en had aan één magistraal moment van Maniche genoeg om te winnen. Toen het later in het duel op mentale hardheid aankwam ging het echter mis en zakte Oranje, zij het met een kleine onvoldoende. Op weg naar het grote doel - het EK van 2008 - is de les van Duitsland hard. "Maar ook nu moet ik een grote jongen zijn", aldus Van Basten.