Sneeuw, ijs en temperaturen die tot ver onder het nulpunt daalden, zorgden afgelopen week voor drukte bij de dierenambulance. In gebieden waar de meeste sneeuw viel, moest de dierenambulance vaker in actie komen; daar kwamen twee tot drie keer zo veel meldingen als gebruikelijk binnen. Vooral vogels hebben het zwaar.

Het aantal meldingen steeg vooral flink in de provincies in de 'middenstrook' van het land, waaronder Zuid-Holland, laat een woordvoerder van de Dierenbescherming weten.

Het grootste deel van deze meldingen had vooral betrekking op verzwakte vogels. "En dat is ook wel te verklaren gezien het feit dat juist vogels door de sneeuw slecht aan voedsel kunnen komen", legt de woordvoerder uit. "De zwakkere vogels komen daardoor sneller in de problemen."

Slechts een klein deel van de meldingen betrof vastgevroren vogels of dieren die door het ijs zijn gezakt. Als dat het geval is, wordt de brandweer vaak ingeschakeld.

Uitgerekend de ijsvogel krijgt grote klap door winterweer

Dat vogels last hebben van het winterweer, zien ze ook bij Sovon Vogelonderzoek. "Voor heel veel soorten staat de wereld nu op zijn kop", zegt Sovon-woordvoerder Albert de Jong.

Zo verplaatsen grotere grasetende vogels zich naar plekken waar het gras nog niet onder een laagje sneeuw bedekt is. De rondzwervende vogels verzamelen zich op plekken waar nog eten te vinden is, en dat is te zien. "In Reewijk zitten nu zo'n 100.000 smienten, ongeveer een achtste van de populatie in heel het land", aldus De Jong.

Volgens De Jong komen ijsvogels door het winterweer echt in de problemen. De opvallend blauw-oranje gekleurde vogel beleefde tot voor kort nog het beste seizoen in veertig jaar tijd, maar werd flink getroffen door het weer van afgelopen week. Door het dichtvriezen van slootjes kan het dier moeilijk eten vinden. "De populatie kan wel gaan halveren. Zo'n week als deze hakt er wel in."

Door de weersomstandigheden kunnen vogels die normaal gesproken minder te zien zijn, ineens opduiken in de stad. "Wat veel voorkomt, is dat houtsnippen en andere vogels met lange puntsnavels in hun zoektocht naar voedsel in de achtertuinen van mensen terechtkomen."

Hoewel de naam anders doet vermoeden, kan de ijsvogel niet goed tegen winterse omstandigheden.

Hoewel de naam anders doet vermoeden, kan de ijsvogel niet goed tegen winterse omstandigheden.
Hoewel de naam anders doet vermoeden, kan de ijsvogel niet goed tegen winterse omstandigheden.
Foto: ANP

Vogels een handje helpen tijdens het barre winterweer

Deze vogels kunnen tijdens het strenge winterweer ook een handje worden geholpen. "Het is juist goed om tuinvogels nu vogelzaad of vetbollen aan te bieden", aldus de woordvoerder van de Dierenbescherming. Hij waarschuwt geen vetbollen te gebruiken die in plastic netjes zitten. "Daar komen vogels heel gemakkelijk met hun pootjes in vast te zitten."

Het is volgens De Jong het beste om de vogels de hele dag door te voeren. "Dan kunnen ze de hele dag door kleine beetjes eten en wordt de kans kleiner dat ze door een roofvogel gepakt worden." Vogelsoorten zoals lijsters, die hun voedsel op en in de bodem zoeken, kan je bijvoorbeeld een handje helpen door een stukje bodem open te maken.

"En ik zou de vogels vooral met rust laten", aldus De Jong. "Vogels zijn nu beter te benaderen, omdat ze zo gefocust zijn op het zoeken van voedsel. Maar dat je dichtbij kan komen, wil niet zeggen dat ze geen stress van je krijgen."

Het bijvoeren van vogels is - heel nuchter gezien - onnatuurlijk. "Maar we hebben nou eenmaal de drang om het te doen", zegt De Jong. "Het bijvoeren zou een hele populatie niet helpen, maar voor een paar vinken of een koolmeesje in jouw tuin kan het wel het verschil maken."

Op wat voor manieren kan je vogels helpen in de winterperiode?

  • Strooi vogelzaad en verspreid dit op verschillende plekken, op verschillende momenten op de dag.
  • Voer de vogels op een plek waar ze niet snel tegen het raam aan kunnen vliegen.
  • Vetbollen kan je ook ophangen, maar let er dan wel op dat ze niet in plastic netjes zitten. Bijvoeren kan ook met speciale vogelpindakaas of pindaslingers.
  • Bel de gemeente als de wateren waarop watervogels zitten dichtgevroren zijn. Zij kunnen het ijs dan weer openbreken.
  • Voer watervogels geen brood, maar stukjes groente zoals andijvie en gedroogde of verse mais.