Achtergrond

Giro in Israël: Keuze voor geld of begin nieuwe wielercultuur?

De start van de Ronde van Italië in Israël - een land zonder wielertraditie en een beladen politiek klimaat - is zeker niet de meest voor de hand liggende keuze, maar vanaf vrijdag zal de roze karavaan toch echt drie dagen door Israël trekken.

Wout Poels glimlacht even als hem in een balzaal in het luxueuze Waldorf Astoria-hotel in Jeruzalem de vraag wordt gesteld die waarschijnlijk elke renner die meedoet aan de Ronde van Italië deze week wel een keer heeft moeten beantwoorden. Wat vindt hij ervan dat de Giro in Israël start?

"Daar geef ik wel antwoord op als we terug zijn in Europa", lacht Poels. "Ik ben hier om te fietsen, houd me liever buiten al dat politieke gedoe. Maar ik denk dat we allemaal wel weten waarom we nu hier in Jeruzalem zijn. Geld? Ja, ik zou het anders ook niet weten."

Volgens verschillende media heeft Israël 10 miljoen euro betaald aan Giro-organisatie RCS om de start van de 101e editie van de Ronde van Italië - en de eerste start van een grote ronde buiten Europa - te mogen organiseren.

De drieweekse koers begint vrijdag met een tijdrit in Jeruzalem, zaterdag is er een rit van Haifa naar Tel Aviv en zondag gaat de etappe van Beer Sheva naar Eilat. Daarna vliegt het hele circus naar Sicilië.

Officials van de RCS en van de organisatie achter de 'Big Start Israel' hebben het bedrag van 10 miljoen euro nooit bevestigd. RCS-directeur Mauro Vegni wilde er donderdag op een persconferentie in Jeruzalem wel iets over kwijt: "We zijn hier niet in Israël voor het geld", benadrukte de 59-jarige Italiaan. "We zijn hier voor de waarde die dit evenement geeft aan het wielrennen in Israël."

E-bikes

Tom Dumoulin trok dinsdag veel bekijks toen hij op zijn eerste dag in Israël de fiets pakte en een rondje reed door de Oude Stad van Jeruzalem. Niet zozeer omdat hij de titelverdediger van de Giro d'Italia is - herkend werd hij amper - maar meer omdat een fiets bijna het laatste is wat je kunt verwachten in het toeristenhart van Jeruzalem.

De enige fietsen die je met enige regelmaat tegenkomt in de hoofdstad zijn kleine e-bikes, die meestal met een flinke snelheid voorbijscheuren. Een fiets- of wielercultuur is er niet in Israël, maar daar komt wat Sylvan Adams betreft verandering in door de Giro-start.

De Canadese vastgoedmiljardair en wielerliefhebber, die twee jaar geleden naar Tel Aviv emigreerde, is de grote initiator van de 'Big Start Israel'. Hij betaalt een deel van de 120 miljoen shekel (27,6 miljoen euro), die de organisatie van de Giro in Israël officieel kost, uit eigen zak.

Adams legde woensdag op een persconferentie uit wat de twee redenen zijn waarom hij de Giro naar zijn nieuwe thuisland wilde halen.

"Ik verwacht dat één miljard televisiekijkers over de hele wereld ons prachtige land zullen ontdekken en dat we het 'normale Israël' kunnen laten zien. En ik wil onze jeugd inspireren om deze prachtige sport op te pakken. Ik wil dat Tel Aviv, of misschien wel het hele land, het Amsterdam van het Midden-Oosten wordt, met een infrastructuur die veilig is voor fietsers."

West-Jeruzalem

Een dag na de feestelijke presentatie van het Giro-parcours, eind november in Milaan, stonden de partners Israël en RCS opeens even lijnrecht tegenover elkaar. De Giro-organisatie had de start- en finishplaats van de eerste etappe aangeduid als 'West-Jeruzalem' en daarmee koos RCS volgens de Israëlische regering partij voor de Palestijnen, die het oostelijk deel van de stad zien als hun toekomstige hoofdstad.

Israël bezette het oostelijk deel van de stad in 1967 tijdens de Zesdaagse Oorlog en annexeerde het. Dat is nooit erkend door de Verenigde Naties, maar volgens Israël is Jeruzalem één verenigde stad, zonder oost en west.

De term 'West-Jeruzalem' was volgens de Israëlische regering daarom een "schending van de overeenkomst met RCS". Binnen 24 uur kwam de Giro-organisatie met een verklaring dat 'West-Jeruzalem' niet meer gebruikt zal worden.

Directeur Vegni benadrukte deze week nog maar eens dat de Giro voor een sportevenement in Israël is. "Het is niet ons doel om een politieke discussie te starten." Dat verklaart waarschijnlijk voor een deel waarom het parcours van de Giro-start de Palestijnse gebieden - Oost-Jeruzalem, Westelijke Jordaanoever en Gazastrook - volledig mijdt.

"Dit is de Giro van Israël. Het is niet de Giro van Palestina", stelde Adams daar eind vorig jaar over tegen CyclingTips. "Het is een beetje alsof je vraagt waarom België er niet bij betrokken wordt als de Giro in Nederland start. Omdat het twee verschillende landen zijn, daarom."

Mensenrechten

Maar ook Adams en Vegni weten dat politiek en Israël lastig te scheiden zijn. Ruim een maand voor de Giro-start begon een wekenlange periode van Palestijnse protesten op de grens met de Gazastrook, waar inmiddels meer dan veertig doden en duizenden gewonden bij zijn gevallen.

En twee dagen voor de Giro-start kwam Amnesty International met een statement waarin Israël ervan beschuldigd wordt dat het land met de Giro-start "een deel van de smet van de mensenrechtensituatie in Israël probeert weg te wassen met behulp van sport".

RCS besloot niet te reageren op de verklaring van Amnesty International, maar donderdag stelde Vegni dat zijn organisatie weet waar ze aan begonnen is.

"Toen we de beslissing namen om de start in Israël te houden, wisten we dat er verschillende standpunten zouden zijn", zei de Giro-directeur. "Wij vinden vrijheid van meningsuiting heel belangrijk, dus iedereen heeft het recht zijn mening te uiten, ook tijdens de Giro-start. Maar wij richten ons vooral op het sportieve gedeelte van dit evenement."

Lees meer over:
Tip de redactie