Bondscoach Thorwald Veneberg van de Nederlandse wielrenners keek deze week naar zijn ijzersterke vrouwenploeg en besloot dat daar geen traditionele hiërarchie bij paste. Het "totaalwielrennen" van Veneberg leverde zaterdag in Bergen outsider Chantal Blaak de wereldtitel op.

"Middenvelders kunnen ook scoren", had Veneberg zijn acht rensters voorgehouden in de teambespreking voor de wegrit in Bergen. "En onze middenvelder heeft nu gescoord", zei Annemiek van Vleuten met een glimlach over Blaak.

Van Vleuten en Anna van der Breggen waren op basis van hun klimcapaciteiten de speerpunten van de Oranje-ploeg. In de vocabulaire van Veneberg, die begin dit jaar Johan Lammerts opvolgde als bondscoach, waren zij geen 'kopvrouwen', maar 'spitsen'.

"Ik heb de tactiek wat losgegooid, op de EK in augustus zijn we daarmee begonnen", aldus Veneberg. "Ik wil geen vast systeem met één of twee kopvrouwen en beschermde renners. Ik wil dat we vrijer zijn en in de koers beslissingen kunnen nemen. Als ploeg zijn we zo sterk, daar moeten we gebruik van maken."

Voetbal

De oud-renner leende termen uit het voetbal om zijn plan uit te leggen aan de rensters. "Ik dacht: ik ga het eens anders doen. In feite lijkt het op het systeem van kopvrouwen en beschermde rensters. De spitsen zijn de twee besten en de middenvelders zitten daaronder."

"Maar wat ik echt wilde benadrukken, was dat een renster die niet direct de beste is, ook een kans had om te winnen. En dat wilde ik niet gieten in het traditionele hiërarchische wielersysteem, maar meer in het totaalvoetbal. Daarin kunnen verdedigers scoren en moeten spitsen ook verdedigen. Dat is hier ook zo. Ja, dit is totaalwielrennen."

Het ploegenspel van Nederland werkte zaterdag in het westen van Noorwegen tot in perfectie. Terwijl de concurrentie keek naar Van Vleuten en Van der Breggen, kon Blaak op acht kilometer van de streep haast ongemerkt demarreren uit een kopgroep van zeven. De Zuid-Hollandse hield solo stand tot aan de finish.

Ideetje

Van Vleuten, die dinsdag nog wereldkampioene tijdrijden was, was persoonlijk teleurgesteld over haar vierde plek, maar conformeerde zich zonder mokken aan de tactiek van Veneberg.

"Kijk, als je altijd alleen maar op één of twee rensters gokt en de rest van de ploeg mag alleen maar gaten dichtrijden, dan krijg je uiteindelijk ook geen gemotiveerd team. Het is goed voor de teamspirit dat je niet altijd in een hokje gedrukt zit", stelde Van Vleuten.

"We hebben jaren gehad dat we op WK's een uitgesproken kopvrouw hadden die dat ook verdiende (Marianne Vos, red.), maar nu is er een andere situatie, we kunnen met meerdere rensters winnen. Het is ook wel mooi dat we met dat in gedachten koersen. In dit geval was het niet voordelig voor mij persoonlijk, maar wel voor Chantal."

Voor Veneberg was het fijn om te horen dat Van Vleuten zijn teambespreking na de koers nog aanhaalde. "Het is altijd maar de vraag hoe de boodschap aankomt bij de rensters. Ze kunnen ook denken: hebben we een nieuwe bondscoach, begint hij over voetbal, wat is dat voor een vent?"

"Blijkbaar is mijn boodschap nu aangekomen, maar uiteindelijk gaat het om de rensters, zij moeten het uitvoeren. Ik kom met een ideetje en ben heel afhankelijk van hun input. Daar leer ik ook ontzettend van. Het zijn zulke ervaren koerstijgers, daar hoef ik niet zoveel aan te doen. Ik zeg het liefst zo min mogelijk."