Een flink aantal van de dertig door NUsport ondervraagde Nederlandse wielrenners zet vraagtekens bij de dopingcontroles van de UCI. Een groot aantal profs heeft al maanden geen onaangekondigd bezoek gehad van de dopingbrigade. "Er is ruimte om vals te spelen."

Door Nando Boers

In de recente dopingdiscussie wordt er door wielerinstanties en profploegen vaak gewezen op het belang van het bloedpaspoort en de out-of-competition-controles die ervoor moeten zorgen dat dopinggebruik in het wielrennen teruggedrongen wordt - en er wordt op gewezen dat ze ook werken.

Een rondgang langs dertig Nederlandse wielerprofs levert resultaten op die lang niet altijd stroken met dat beeld.

Marc de Maar bijvoorbeeld, die uitkomt voor het Amerikaanse UnitedHealthCare, vertelt NUsport dat hij in 2012 slechts twee keer buiten competitie is gecontroleerd op het gebruik van verboden prestatiebevorderende middelen.

"Als ik er met collega's over praat is er niemand die vaak wordt gecontroleerd", zegt De Maar. "Als je het mij vraagt is het systeem niet waterdicht. Er zit te veel ruimte tussen de controles, er is ruimte om vals te spelen. Jonge renners die een bloedprofiel moeten opbouwen worden, voordat ze beginnen met koersen, in twee weken drie keer gecontroleerd en daarna weer een half jaar niet. Ik heb geen direct bewijs dat het systeem zou falen, maar het kan beter."

Leezer

Ook Tom Leezer, die bij Blanco lid is van de rennersraad, ziet zwakke plekken in het systeem. Leezer - op 21 november voor het laatst out-of-competition gecontroleerd - werd in 2008 prof en werd naar eigen zeggen in dat jaar tien keer gecontroleerd. Dat is behoorlijk afgezwakt.

"Je kunt denken dat er genoeg data zijn van mij", zegt Leezer, "maar aan de andere kant, als ik nu wat zou gaan doen…Die kans zou er niet moeten zijn. Je moet dus wel blijven controleren. Het is een ingewikkeld probleem, maar stap één blijft de controle. Die stap moet worden uitgevoerd. Daar is geld voor nodig, maar als het budget daalt, dan kun je ook minder controleren."

Westra en Dekker

Opmerkelijk is verder dat Lieuwe Westra (Vacansoleil-DCM) en Thomas Dekker (Garmin-Sharp) al zeer lang wachten op het rinkelen van de voordeurbel. Dekker is voor het laatst in juli out-of-competition gecontroleerd, laat hij weten aan NUsport.

Westra is naar eigen zeggen voor het laatst in oktober aan de beurt geweest. Uit de cijfers die Kenny van Hummel (Vacansoleil-DCM) deelt met NUsport blijkt dat hij tussen 13 november 2011 en 23 augustus 2012 niet één keer onaangekondigd is bezocht door controleurs. Van Hummel neemt het woord 'kwalijk' in de mond

Vorig jaar bleek na een telefonische rondgang langs 29 Nederlandse wielerprofs uit de hoogste twee profdivisies (de resultaten werden gepubliceerd op 6 maart 2012) dat maar liefst twintig van de 29 renners nog geen onaangekondigde controle hadden gekregen in het kalenderjaar.

Dit jaar zijn dat er acht, met daarbij de aantekening dat dit jaar de rondvraag drie weken later is uitgevoerd dan vorig jaar en dat er in die twee weken elf renners (Tom Veelers, Robert Gesink, Pim Ligthart, Laurens ten Dam, Roy Curvers, Pieter Weening, Rick Flens, Marc de Maar, Bram Tankink, Martijn Keizer en Van Hummel) visite hebben gehad. Zou je die optellen bij de acht, dan is het resultaat negentien, een verschil van één ten opzichte van 2012.

Ook hebben we bij de drie Nederlandse WorldTour-ploegen het totale aantal out-of-competition-controles voor 2012 opgevraagd. Blanco, dat vorig jaar koerste als Rabobank, noteerde 162 out-of-competition-controles (van de in totaal 309 bloedcontroles). Vacansoleil-DCM 87 (220 in totaal) en de renners van Argos-Shimano, dat vorig jaar nog een ProContinentale status had, kregen 77 onaangekondigde bezoeken.

Paar mutaties

De groep renners die we ondervroegen is vrijwel gelijk ten opzichte van vorig jaar. Er zijn een paar mutaties. Ronan van Zandbeek en Kai Reus rijden dit jaar voor continentale ploegen. Joost Posthuma is gestopt. Karsten Kroon (Saxo-Bank), Niki Terpstra (QuickStep) en Stef Clement (Blanco), die vorig jaar wel participeerden, waren onbereikbaar of reageerden niet op het verzoek van NUsport.

Een renner die vorig jaar anoniem wenste te blijven, maar wel zijn resultaten deelde, was ook niet bereikbaar. Nieuw in het onderzoek zijn: Bram Tankink, Tom Leezer, Rick Flens en Tom-Jelte Slagter (Blanco), Boy van Poppel en Martijn Keizer (Vacansoleil-DCM), Brian Bulgaç (Lotto-Belisol) en Marc de Maar (UnitedHealthCare).

Hieronder het overzicht van de door NUsport geconsulteerde renners en eventueel bijgevoegd hun opmerkelijke, opvallende en ter zake doende opmerkingen.

Lieuwe Westra - Vacansoleil-DCM
"Begin oktober voor het laatst. Dat vind ik heel lang geleden en ik verwacht ze dan ook al lang elke dag. Al bijna een half jaar! Het duurt en het duurt en de bel gaat maar niet. Ik ben in Parijs-Nice wel een paar keer gecontroleerd, maar dat was de dopingcontrole na een koers, geen out-of-competition. Ik zeg telkens tegen mijn vriendin: 'kom we gaan slapen, want ze staan vast morgenochtend voor de deur'."

Robert Gesink - Blanco
"Ik weet die laatste keer nog precies - gisteren (28 februari, red). En dit zijn de andere keren dat ze langs zijn geweest: 18 december 2012 en 1 oktober. En verder: elf keer in 2012; negen keer in 2011; zeven keer in 2010; twaalf keer in 2009 en vijftien keer in 2008. In totaal: 54 keer out-of competition gecontroleerd.”

Marc de Maar - UnitedHealthCare
"Dinsdag 12 maart was de laatste keer. En voordien? Even nadenken. Nou, dat ik het niet precies weet zegt al genoeg. In 2012 ben ik maar twee keer gecontroleerd. Als ik er met collega's over praat is er niemand die vaak wordt gecontroleerd. Als je het mij vraagt is het systeem niet waterdicht. Er zit te veel ruimte tussen de controles, er is ruimte om vals te spelen. Jonge renners die een bloedprofiel moeten opbouwen, worden voordat ze beginnen met koersen in twee weken drie keer gecontroleerd en daarna weer een half jaar niet. Ik heb geen direct bewijs dat het systeem zou falen, maar het kan beter. En als je de verklaringen van Michael Rasmussen en Michael Boogerd hoort, is het duidelijk dat het beter kan."

Theo Bos - Blanco
"30 januari was de laatste keer. Ik heb toevallig gisteren zitten tellen en ik ben in totaal achttien keer gecontroleerd. En volgens mij wordt het minder. In 2009 en 2010 zaten de controles korter op elkaar. Er is minder geld beschikbaar. We moeten zorgen dat er meer geld is, zodat we elke week gecontroleerd kunnen worden, of in elk geval twee keer per maand. Dat zou goed zijn voor het vertrouwen in het wielrennen. Misschien moeten we maar een percentage van ons salaris afstaan."

Brian Bulgaç - Lotto-Belisol
"De laatste keer was in september en daarvoor vlak voor het begin van de Ronde van Polen, dus begin juli. Ik vind dat ik heel lang niet ben gecontroleerd, zeker gezien de ontwikkelingen van de laatste maanden. Ik zou wel willen dat de controles verzwaard worden."

Tom-Jelte Slagter - Blanco
"De laatste keer was op 28 november en de keer daarvoor controleerden ze mij op 2 juli, vorig jaar dus. Er zijn nog wel twee controleurs van de wielerbond KNWU langs geweest. Er is alleen urine afgenomen op de donderdag na de Tour Down Under, op 30 januari en een maand later nog eens. In de winter dus bijna niet en ik heb me met collega's wel eens afgevraagd: "Waar blijven ze nu? Zou het bij iedereen zo zijn?"

Thomas Dekker - Garmin-Sharp
"De laatste keer was in de tweede week van juli, vorig jaar. Dat is geen goed teken. Ik ben bijna bang dat ik een test heb gemist. Ik ben wel een keer getest door het USADA toen ik op trainingskamp was in Amerika, maar dat is geen UCI-controle. Toch, je moet niet vergeten dat ze renners die verdacht zijn in de gaten houden en vaker controleren. Ik ben trouwens wel voor de start van de Ronde van Spanje (die op 18 augustus van start ging, red.) gecontroleerd, maar dan is het nog steeds belachelijk lang geleden."

Laurens ten Dam - Blanco
"Woensdag 13 maart was de laatste keer en daarvoor was het ergens in november. Ik heb al 47 out-of-competition-tests staan en ik heb het gevoel dat het minder frequent is. Van mij mag het wel vaker."

Tom Stamsnijder - Argos-Shimano
"22 februari: een dag voor de Omloop Het Nieuwsblad, in het hotel. In eerste instantie denk ik niet dat het voorstel van Theo Bos de juiste weg is, maar aan de andere kant, misschien moet iedereen wel meer doen. Als de pakkans honderd procent is, ben ik daartoe bereid."

Kenny van Hummel - Vacansoleil-DCM
"Vorige week donderdag, 7 maart, was de laatste keer. Daarvoor was het 5 december 2012, 12 september 2012, 23 augustus 2012 en 13 november 2011. Ik heb nu weer het gevoel dat er veel gecontroleerd wordt. Inderdaad, als er van de 21 die dit jaar zijn gecontroleerd, tien controles de laatste drie weken plaatsvonden, dan is dat weer niet onverwacht, of wel? Ik heb bovendien het idee dat het minder is geworden. Bij mij komt meestal een Duits stelletje de controle doen en ik vroeg ze: "Hoe komt dat?" Zij gaven als mogelijke reden dat de Olympische Spelen van Londen veel middelen opeisten en dat er weinig geld was voor niet-olympische sporters. Ik vind dat kwalijk, want ik dacht meteen: als ik het weet, weten andere renners het ook en dan nemen ze misschien wel het risico."

Bram Tankink - Blanco
"De laatste keer was twee weken geleden. En daarvoor nog een keer door de Vlaamse gemeenschap. Ik ben denk ik door de UCI de laatste zes maanden twee à drie keer gecontroleerd. Het feit dat ze aan de deur kunnen komen schrikt af."

Koen de Kort - Argos-Shimano
"Drie dagen voor het begin van de Tour Down Under was de laatste keer, begin januari dus. Op zich was het raar, want ze controleerden er elke dag een paar dus je wist dat je aan de buurt zou komen. Ik had ze al veel eerder in het seizoen verwacht, of daarna. Maar nee."

Tom Leezer - Blanco
"Op 21 november voor het laatst. Voorlaatste keer was op 30 juli. Toen ik prof werd in 2008 werd ik wel tien keer per jaar gecontroleerd. Dat is zeker minder geworden. Je kunt denken dat er genoeg data zijn van mij, maar aan de andere kant, als ik nu wat zou gaan doen… Die kans zou er niet moeten zijn. Je moet dus wel blijven controleren. Het is een ingewikkeld probleem, maar stap één blijft de controle. Die moeten worden uitgevoerd. Daar is geld voor nodig. Als het budget daalt, dan kun je ook minder controleren."

Roy Curvers - Argos-Shimano
"Eind februari ergens. In de week voor Parijs-Nice. Die begon op 3 maart. De voorbije drie jaar is de frequentie ongeveer gelijk gebleven. Ik stel voor om de boetes die betrapte renners moeten betalen gebruikt worden om meer en beter te controleren. En: als je het echt adequaat wil doen, moet het bij de UCI weg en overgegeven worden aan een onafhankelijke partij."

Wout Poels - Vacansoleil-DCM
"23 januari de laatste keer. En daarvoor was het 6 augustus."

Rick Flens - Blanco
"Ik ben 12 maart voor het laatst gecontroleerd. Daarvoor moet het ergens in november zijn geweest. Ik geloofde in het systeem, maar sinds afgelopen winter weet ik het niet meer, als ik het verhaal van Michael Rasmussen hoor en van hem begrijp dat er manieren zijn om ongezien te blijven.. Dan voelt het voor mij alsof ik de deksel op mijn neus krijg. Begrijp me niet verkeerd, ik wil geloven dat het systeem werkt, maar als zo'n grote renner zegt dat je nog wel wat kunt doen…"

Ramon Sinkeldam - Argos-Shimano
"De laatste was op 6 januari dit jaar. Daarvoor: 6 augustus, 25 juli en 30 januari 2012."

Lars Boom - Blanco
"30 januari voor het laatst, daarvoor 1 september."

Reinier Honig - Landbouwkrediet
"30 januari en daarvoor ergens half december. Ik heb toevallig nog gekeken en ik zag dat ze zestien waardes hebben, genomen vanaf 2009."

Martijn Keizer - Vacansoleil-DCM
"13 maart. Daarvoor 5 december."

Jens Mouris - Orica GreenEdge
"21 februari. De donderdag na de Ronde van Oman, dat was de laatste keer."

Bauke Mollema - Blanco
"Eind januari denk ik ergens. Ik weet wel dat ik vorig jaar drie keer vlak voor de klassiekers ben gecontroleerd en daarna een tijdje weer niet."

Pim Ligthart - Vacansoleil-DCM
"Laatste keer was vrijdag 15 maart. Daarvoor 12 november."

Pieter Weening - Orica GreenEdge
"Op 8 maart voor het laatst en daarvoor ergens eind november. Ik denk dat het beter is als je veel gecontroleerd wordt, maar als je loopt te klooien, zullen ze je er wel uitpikken en als ze je verdacht vinden, zullen de controles toenemen."

Tom Veelers - Argos-Shimano
"Laatste keer 25 februari."

Johnny Hoogerland - Vacansoleil-DCM
"Laatste keer 3 januari."

Maarten Tjallingii - Blanco
"Laatste controle was in oktober vorig jaar."

Albert Timmer - Argos-Shimano
"11 februari voor het laatst en daarvoor ergens in de winter."

Wouter Mol - Vacansoleil-DCM
"Op 2 januari voor het laatst. Daarvoor: 3 oktober. Het blijft volgens mij een beetje hetzelfde de laatste jaren. Ik word ongeveer vijf keer per jaar gecontroleerd."

Boy van Poppel - Vacansoleil-DCM
"De laatste keer was in november 2012. In een maand twee keer."