LEIDEN - Een urenlange reis in een auto, bus of trein geeft een net zo hoge kans op een trombose als een vliegreis. Bij reizen van meer dan vier uur verdubbelt de kans op een bloedprop in een ader. Tot nu toe gold vooral langdurig verblijf in een vliegtuig als riskant.

Dat meer vormen van reizen trombosegevaar opleveren, blijkt uit een studie van onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), die dinsdag verscheen in het internettijdschrift PLoS Medicine. Ze deden onderzoek onder bijna 2000 patiënten die voor de eerste keer een trombose kregen.

Van deze groep hadden er 233 langer dan vier uur gereisd in de acht weken voordat de trombose zich voordeed. De eerste week na de reis bleek het risico het grootst.

Pil

De onderzoekers vonden groepen mensen die een nog grotere kans op trombose hebben bij lange reizen. Vrouwen die de pil slikken, lopen in auto, bus of trein twintig keer zoveel risico. Maar voor hen is de kans lager dan in een vliegtuig.

Reizigers die een ernstig overgewicht (obesitas) hebben, lopen bij langdurige reizen over land een bijna tien keer zo hoog risico, maar bij vliegreizen werd dat effect niet gevonden, blijkt uit de gegevens van de Leidse onderzoekers.

Bloed

Een in Leiden ontdekte genetische aanleg voor klonteren van bloed bleek ook een verhoogde kans op te leveren, zowel in het vliegtuig (dertienmaal) als in de andere vervoersmiddelen (achtmaal).

Het Leids onderzoek wees ook uit dat reizigers met een afwijkende lengte in vervoermiddelen mogelijk een verhoogde kans op trombose hebben. De onderzoekers tekenen hierbij aan dat de aantallen grote of kleine mensen te klein waren om heel harde conclusies te trekken. Maar ze stellen dat de bevindingen wel aansluiten bij de veronderstelling dat lange mensen gevaar lopen, omdat ze in vervoermiddelen een onnatuurlijke houding aan moeten nemen.

Kleine reizigers kunnen niet met hun voeten op de grond, waardoor bepaalde bloedvaten in het nauw zouden komen. Dit verklaart ook dat korte mensen alleen in het vliegtuig meer gevaar lopen op trombose: vliegtuigstoelen zijn hoger en minder goed instelbaar dan autostoelen.

Stilzitten

De onderzoekers zijn vooral geneigd de verhoogde kans op trombose toe te schrijven aan langdurig stilzitten. Maar een extra factor bij vliegreizen kunnen ze niet uitsluiten, omdat bij sommige risicogroepen de kans op een bloedstolling in de lucht hoger is. Ander Leids onderzoek wees bovendien uit dat acht uur vliegen gevaarlijker is dan acht uur in de bioscoop zitten.

Passagiers met een verhoogd risico zouden medicijnen kunnen nemen die de kans op stolsels verminderen en tijdens een reis oefeningen kunnen doen, suggereren de onderzoekers.

In vervolgonderzoek naar de gevaren van reizen gaan ze ook nog bekijken of andere zaken van invloed zijn op de kans op trombose, zoals drank, slaappillen of het verschil tussen eerste en tweede klas.