Een nieuwe behandelmethode met elektroden die de hersenen van de patiënt zelf aansturen, biedt hoop voor mensen met de ziekte van Parkinson of andere aandoeningen. De elektroden verminderen symptomen als trillen en beven.

Het gaat om adaptieve deep brain stimulation (aDBS). Dat zijn elektroden die door een neurochirurg in bepaalde delen van de hersenen worden geplaatst, net zoals bij normale deep brain stimulation (DBS). Maar waar gewone DBS voortdurend pulsen afgeeft, reageren deze elektroden alleen op aanvraag van de hersenen, schrijft het Amsterdam UMC in een persbericht.

De aDBS meet continu hersensignalen waaraan het de ernst of aanwezigheid van symptomen kan afleiden. Alleen wanneer de hersenactiviteit is verstoord, wordt er vanuit de elektroden een serie pulsen gegeven. Zo verminderen de symptomen en krijgen mensen geen stimulatie op momenten dat dit niet nodig is.

"We hopen dat patiënten hierdoor minder bijwerkingen ervaren en mogelijk meer effect merken", zegt neuroloog Martijn Beudel over de nieuwe techniek. "ADBS is een behandelmethode die als het ware op maat gemaakt is voor de patiënt, omdat de eigen hersenen de pulsen aansturen."

Eerste patiënt ter wereld

Beudel doet al tien jaar onderzoek naar aDBS in het UMC in Amsterdam. Maandag kreeg de eerste patiënt deze behandeling buiten onderzoeksverband. Deze 47-jarige man heeft de ziekte van Parkinson. Hij kreeg al eerder normale DBS. Dat hielp, maar hij bleef last houden van bijwerkingen.

"Daarom hebben we het bij hem al eerder geïmplanteerde systeem een update gegeven." De patiënt krijgt nu dus alleen nog pulsen van de elektroden als zijn hersenen aangeven dat dit nodig is. De man is de eerste persoon ter wereld met een geüpdatet systeem in de hersenen.

ADBS kan een uitkomst bieden voor patiënten bij wie normale hersenstimulatie onvoldoende werkt. De methode is veilig en klaar voor gebruik in het ziekenhuis. Toch krijgen niet alle patiënten die al een DBS hebben de update. Beudel wil eerst achterhalen of de aDBS effectiever is bij alle patiënten en dus ook bij mensen die geen bijwerkingen ervaren. De eerste stappen voor dit onderzoek zijn al gezet.

Geen tweede operatie nodig

Patiënten met bewegingsstoornissen, zoals de ziekte van Parkinson, bij wie medicatie geen uitkomst biedt, konden de afgelopen dertig jaar al geholpen worden door diepe hersenstimulatie. Deze DBS was al effectief, maar werkte niet voor iedereen even goed. Veel patiënten hielden last van bijwerkingen als onduidelijker spreken, balansproblemen of zelfs gedragsveranderingen.

Daarbij moet aDBS dus helpen. Daarvoor is alleen een update nodig; het elektrodensysteem zelf hoeft niet te worden aangepast. Patiënten die al een DBS in hun hersenen hebben, hoeven daarom geen tweede operatie te ondergaan.

Wat is de ziekte van Parkinson?