Wereldwijd wordt vanmiddag uitgekeken naar een mededeling over de zogeheten doemdagklok. Om 16.00 uur melden wetenschappers of de mensheid volgens hen dichter bij "de totale vernietiging van de aarde" is of juist niet. Vanwege de oorlog in Oekraïne en zorgen over klimaatverandering is de kans groot dat de klok vandaag verzet wordt. Waar komt deze traditie vandaan?

Wat is het idee achter de klok?

De doemdagklok bestaat sinds 1947. Als de wijzers op middernacht komen te staan, is het volgens de wetenschappers "over met ons bestaan".

Het initiatief is bedacht door wetenschappers die betrokken waren bij het Manhattanproject. Dat draaide om de ontwikkeling van de eerste atoombom. Nadat de wereld de verwoesting door de atoombommen in de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki had gezien, kwamen wetenschappers met het idee voor de symbolische klok.

Bij de eerste editie werd de klok dan ook op zeven minuten voor twaalf gezet, met als belangrijkste dreiging een allesverwoestende kernoorlog.

Wie bepaalt of de tijd wordt verzet?

De klok is in handen van de non-profitorganisatie Bulletin of the Atomic Scientists. Deze wetenschappers beoordelen één keer per jaar of de klok moet worden verzet.

Hoe dicht bij bij 'totale vernietiging' zijn we nu?

Momenteel staat de doemdagklok op honderd seconden voor middernacht. In 2020 is de klok voor het laatst verzet. Toen ging de wijzer twintig seconden richting middernacht.

Mogelijk komt de wijzer vanmiddag opnieuw dichter in de buurt van middernacht. Bijvoorbeeld vanwege de oorlog in Oekraïne. Wetenschappers houden rekening met klimaatverandering, politieke spanningen, nieuwe wapens en epidemieën.

Wanneer was de wereld volgens de wetenschappers het veiligst?

In totaal is de klok 25 keer verzet. Het veiligst was de wereld in 1991. Toen stond de klok op zeventien minuten voor middernacht.

De tijd werd in dat jaar flink teruggezet, omdat de Verenigde Staten en de toenmalige Sovjet-Unie het START-verdrag hadden ondertekend. Dit akkoord draaide om het verminderen van de hoeveelheid nucleaire wapens op aarde.