Evolutionair geneticus Svante Pääbo heeft de Nobelprijs voor de Geneeskunde gewonnen. De Zweedse wetenschapper wordt onderscheiden voor zijn sensationele ontdekkingen op het gebied van DNA van uitgestorven mensensoorten, zoals neanderthalers.

Zo bracht Pääbo het genenpakket van een neanderthaler in kaart. Zoiets leek in de wetenschap tot dan toe onmogelijk. Ook kwam hij erachter dat wij nog steeds een klein beetje neanderthaler-DNA bij ons dragen.

Daarbij ontdekte de wetenschapper een uitgestorven mensachtige: de denisovamens. Hij deed dat door DNA te verkrijgen uit slechts een vingerbotje. Het 40.000 jaar oude botje is gevonden in Siberië.

Volgens het Nobelcomité is het zeer relevant om te weten dat wij neanderthalergenen hebben. Die kennis kan onderzoekers helpen begrijpen hoe bijvoorbeeld ons immuunsysteem reageert op infecties.

De 67-jarige bioloog Pääbo is al jaren een autoriteit in zijn vakgebied. Hij is directeur en medeoprichter van het Max Planck Instituut voor evolutionaire antropologie in het Duitse Leipzig.

Geen nominaties bekendgemaakt

De genomineerden waren niet van tevoren bekend. Maar behandelingen tegen borstkanker, doorbraken in prenataal onderzoek en de mRNA-technologie in de coronavaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna werden als potentiële winnaars genoemd.

De winnaar van de Nobelprijs voor de Geneeskunde is de eerste van vijf winnaars van Nobelprijzen die deze week worden bekendgemaakt. In de komende dagen worden de prijzen voor natuurkunde, scheikunde, literatuur en vrede toegekend. Volgende week gebeurt dat met de Nobelprijs voor de Economie.

Iedere Nobelprijswinnaar krijgt een medaille, een diploma en een geldprijs van 10 miljoen Zweedse kroon (ruim 920.000 euro).

Extra aandacht voor Nobelprijs voor de Vrede

Vanwege de oorlog in Oekraïne is er internationaal extra aandacht voor de Nobelprijs voor de Vrede. Er wordt gespeculeerd op winst voor belangrijke critici van de Russische president Vladimir Poetin, zoals de gedetineerde Alexei Navalny.

Ook de Belarussische oppositieleider Svetlana Tikhanovskaya wordt genoemd. Net als de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, wiens land in oorlog is met Rusland.

Het kan natuurlijk ook dat de winnaar helemaal niets met de oorlog in Oekraïne te maken heeft, maar zich bijvoorbeeld uitspreekt over klimaatverandering, zoals Greta Thunberg.