Satelliet moet mysterieuze wolken Venus ontrafelen

NOORDWIJK - Na de zon en de maan is Venus het helderste object in de lucht. De Morgenster schittert al eeuwenlang in legendes, maar wetenschappers weten nog maar weinig over deze buurvrouw van aarde. De eerste Europese missie naar Venus ooit moet meer duidelijkheid geven.

Toen de eerste satellieten in de jaren '60 op de planeet werden afgestuurd, dachten wetenschappers dan ook veel overeenkomsten aan te treffen. Venus lijkt van alle planeten het meest op aarde, met een vergelijkbare grootte en massa.

Koolstof

Al snel kwamen de wetenschappers er achter dat de overeenkomsten daarmee ook wel ophielden. Venus is een gloeiend hete, onherbergzame planeet. Apparaten die de Sovjetunie op de planeet liet landen wisten enkele minuten te overleven voor ze werden gesloopt door de temperatuur (circa 465 graden) en de druk (negentig keer hoger dan op aarde) de geest gaven. De atmosfeer zit bovendien zo vol koolstof dat op de planeet een uit de hand gelopen broeikasklimaat heerst.

Dat nog zo weinig over Venus bekend is, komt deels doordat de planeet wordt bedekt door een dik, voor camera's ondoordringbaar wolkendek. "Het oppervlak is niet te zien, dat maakt het heel mysterieus", aldus onderzoekster D. Stam van de Universiteit van Amsterdam.

Sluier

Met behulp van onder meer een radar van Venus Express hoopt zij de sluier die de planeet omringt en zorgt voor het helse klimaat te ontrafelen. "Venus ziet er vanaf de aarde heel statisch uit, alsof er niets verandert. Maar van dichtbij is dat waarschijnlijk heel anders."

De wolken op Venus, opgebouwd uit zwavelzuur, drijven op veertig tot zestig kilometer hoogte. Voortgestuurd door enorme windkracht draaien ze in vier dagen rond de planeet. Het is echter onduidelijk of onder die laag ook wolkenformaties hangen.

Wolken

Om te weten hoe het klimaat op Venus zich heeft ontwikkeld, is het juist belangrijk om dat in kaart te brengen, stelt de Amsterdamse wetenschapper. "Op aarde maakt het nogal wat uit of wolken hoog of laag zitten, of er meer of minder zijn, of het ijs- of waterwolken zijn."

Stam, de enige Nederlandse onderzoeker in het project, hoopt dat Venus Express ook meer duidelijk maakt over klimaatveranderingen op aarde. "In het verleden was Venus waarschijnlijk veel aangenamer. Waarom is Venus zo veranderd terwijl de aarde leefbaar is geworden? Het is interessant als we kunnen aantonen wat die overgang heeft veroorzaakt."

Eindstation

Daarvoor zal Venus Express waarschijnlijk nog niet genoeg informatie leveren, beseft Stam. Zij hoopt met haar team buitenlandse collega's eerst uit te vinden of er verschillen zijn in de wolkenformaties en de mist die daarboven drijft. "Het maakt nogal wat uit of alle wolken hetzelfde zijn of dat er veel variatie is. Is er nog een proces gaande, of heeft Venus een soort eindstation bereikt?"

Venus Express doet er na de lancering, die gepland staat voor 26 oktober vanaf de basis Bajkonoer in Kazachstan, vijf maanden over om naar de buurplaneet van de aarde te reizen. Het apparaat zal daar vanaf april ten minste twee venusdagen (486 aardse dagen) rond de planeet cirkelen, in een ellipsvormige baan die het soms op 250 kilometer boven het oppervlak en dan weer op 60.000 kilometer van de planeet brengt.

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie