Astronomen hebben voor het eerst de magnetische velden rond een zwart gat in beeld gebracht. Het gaat om hetzelfde zwarte gat waarvan wetenschappers twee jaar geleden de allereerste foto presenteerden.

De foto is net als de eerste foto van het zwarte gat gemaakt met de Event Horizon Telescope (EHT) en ontwikkeld door sterrenkundigen aan de Radboud Universiteit (RU) in Nijmegen. Het superzware gat M87* staat in het centrum van het sterrenstelsel Messier 87, op ongeveer 55 miljoen lichtjaar van de aarde.

Op de foto zijn zogeheten magnetische veldlijnen te zien die langs de rand van het zwarte gat bewegen. De magnetische velden zijn honderd keer sterker dan het aardmagnetisch veld en zo groot als ons hele zonnestelsel.

Vanuit deze heldere ring schieten enorm krachtige plasmastralen door de hele Melkweg, het sterrenstelsel waarin ons zonnestelsel staat. Deze krachtige stralen die uit energie en materie bestaan, zijn zo sterk dat ze aan de kern van het zwarte gat kunnen ontspringen en zich tot minstens 5.000 lichtjaar kunnen uitstrekken.

Een geheime eigenschap van licht

De magnetische velden zijn alleen te zien in wat wetenschappers gepolariseerd licht noemen. Dat is een "geheime eigenschap van licht", legt Heino Falcke, Duits astronoom en hoogleraar aan de RU, in gesprek met NU.nl uit.

Het licht is met mensenogen niet te zien. De foto is dan ook een visualisatie van de werkelijkheid. In het echt gaat het om een kleur rood die nog roder is dan infrarood. Om de magnetische velden zichtbaar te maken, gebruikten sterrenkundigen bepaalde filters, vergelijkbaar met de glazen van een zonnebril, zegt Falcke, de man achter de eerste foto van het zwarte gat.

De foto helpt astronomen volgens Falcke beter te begrijpen en nog nauwkeuriger te voorspellen wat er allemaal gebeurt langs de randen van een zwart gat. Verder hopen sterrenkundigen aan de hand van de waarnemingen te kunnen verklaren hoe het object in staat is om de stralen vanuit zijn kern te 'lanceren'.

Zwarte gaten in een notendop

  • Een zwart gat is een object in de ruimte waar de zwaartekracht zo sterk is dat niets kan ontsnappen, zelfs licht niet. Wie in een zwart gat valt, wordt uiteengerukt tot een spaghettisliert.
  • Een zwart gat ontstaat wanneer een ster aan het eind van zijn leven ontploft en de resten imploderen.
  • Zwarte gaten zijn niet zichtbaar, maar de zogeheten waarnemingshorizon wel. Dit is een gebied waarboven nog net wat licht kan ontsnappen. Albert Einstein voorspelde al zo'n grens.
  • In de meeste sterrenstelsels bevindt zich een zwart gat in het middelpunt. Ook in het centrum van onze Melkweg staat een zwart gat, namelijk Sagittarius A*.