Over intelligentie gaan een aantal fabels rond. Quest zette vier foutieve beweringen over intelligentie op een rij.

'Je wordt geboren met een bepaald IQ'

"Dat intelligentie is aangeboren, is een heel raar idee", vertelt psycholoog Jelte Wicherts van Tilburg University. "Ik ben nu hoogleraar, ik heb vast wel wat mazzel gehad met mijn genetische aanleg. Maar als je mij vanaf dag één in een hok had opgesloten, dan had ik niet met jou kunnen praten als deskundige. Ik heb elke dag weer dingen geleerd en ben elke dag wat vooruitgegaan. Je moet cognitieve vaardigheden ook ontwikkelen."

Kinderen die goed onderwijs krijgen, eindigen met een hoger IQ dan kinderen bij wie zulke scholing ontbreekt. Maar ook de thuissituatie scheelt een boel. Leerzaam speelgoed helpt hersenfuncties te ontwikkelen. Hersenverbindingen lijken zich op die manier te vormen, op allerlei vlakken.

Het ene leren heeft ook positieve invloed op het andere, zegt Wicherts. "Als een kind leert praten, neemt het werkgeheugen toe. Dat maakt meer ruimtelijk inzicht mogelijk. En dat kan weer helpen om dingen te visualiseren."

Waarom ben jij intelligenter dan je computer?
Waarom ben jij intelligenter dan je computer?

'Je intelligentie is nog trainbaar'

Als kinderen intelligenter worden door oefening, dan moet dat ook gelden voor volwassenen, zou je zeggen. Helaas niet, vertelt psycholoog Wicherts. "Wat je ziet in breintrainingsprogramma's is dat er weinig transfer meer is. De programma's trainen specifieke vaardigheden in de hoop dat die leiden tot een verbetering van andere vaardigheden." Zoals dat bij een kind gaat: als dat vaak memory speelt, zorgt dat op termijn voor een beter geheugen.

Maar als volwassene word je door memory hooguit beter in het spelletje - je leert trucjes om meer kaarten te onthouden, maar je algemene geheugenfunctie gaat er niet meer op vooruit.

Vanaf de volwassenheid is intelligentie dan ook vrij stabiel. Je kunt nog wel allerlei praktische vaardigheden aanleren, maar de capaciteit van je ruimtelijk inzicht of je werkgeheugen groeien niet meer door ze te gebruiken.

Stimuleer en train je hersenen met deze infraroodsensor
102
Stimuleer en train je hersenen met deze infraroodsensor

'Er zijn alfa's en bèta's'

Als je havo of vwo volgt, kies je tussen een maatschappij- en techniekrichting. Daar horen bepaalde types bij, zo is het idee: alfa's en bèta's. Want sommige mensen zijn nu eenmaal goed in talen en andere hebben een wiskundeknobbel.

Maar die stereotypes hebben met de werkelijkheid weinig te maken. Je kunt net zo goed uitblinken in taal én techniek, of in geen van beide.

Wel passen sommige onderdelen van intelligentie beter bij het leren van vreemde talen, terwijl andere delen matchen met abstract nadenken en moeilijk rekenwerk. Die delen zijn niet altijd even sterk ontwikkeld, waardoor je op sommige vlakken beter kunt scoren, vertelt intelligentieonderzoeker Bart Vogelaar van de Universiteit Leiden.

"Je kunt wel zeggen: ik heb aanleg voor taal. Maar dan scoor je niet per se slechter op andere vlakken. Er bestaat geen alfa- of bèta-intelligentie." Je kunt dus ook alfabèta zijn.

Quarantinderen en toogviroloog: Hoe corona de taal verrijkte
271
Quarantinderen en toogviroloog: Hoe corona de taal verrijkte

'Wie slim is, slaagt altijd in het leven'

Als je slim bent, rol je zo door je schooljaren heen en word je voor iedere baan aangenomen. Toch? Nou, nee, want intelligentie is niet het enige dat telt, vertelt Vogelaar.

"Intelligentie is een van de beste voorspellers voor schoolse prestaties. Maar ook de executieve functies zijn van belang. Kan ik goed plannen, mijn aandacht erbij houden en emoties reguleren? Dat is minstens zo voorspellend."

Omgekeerd kun je met gemiddelde intelligentie ver komen door hard te werken. Intelligentie kan die motivatie zelfs dwarsbomen, vertelt Vogelaar. "Soms wordt wel gezegd: heel intelligent zijn is ook een vloek. Slimme kinderen hebben vaker hun aandacht bij andere zaken dan de lesstof. Doordat school ze lang gemakkelijk afgaat, leren ze minder om zich ervoor in te zetten. Als ze later moeten werken, missen ze soms de motivatie, waardoor ze toch niet goed slagen."

Ben jij slimmer dan een kind van twaalf jaar? Doe de test van Quest!