Wie schrijft er nog een ouderwetse liefdesbrief op papier? Eeuwenlang was dat heel gebruikelijk. Hoe ging dat toen en kunnen we er misschien nog iets van leren?

Sta jij open voor intieme liefde? Doe de test van Quest

1: Kies de juiste aanhef

Aagje Luijten schreef eind achttiende eeuw talloze brieven naar haar man, een VOC-stuurman. Eeuwen later zijn ze teruggevonden in een archief in Londen. Gelukkig maar, want kijk eens hoe adembenemend mooi Aagje de brieven aan haar man Hermanus begint: "Waarde lief", "Waarde en zeer beminde lieve kostelijke schat", "Zeer waarde en geagte teer beminde lieve man en voor altoos uijtverkooren tweede ziel en schat…"

Dat zijn niet eens alle aanspreektitels die Aagje uit de kast haalde. Ietwat cynisch kun je zeggen dat van al dit fraais anno 2020 een schamel 'Hoi' is overgebleven. Daar kom je niet mee weg boven een liefdesbrief, ook niet in de 21e eeuw. 'Lieve', of een overtreffende trap daarvan, moet erboven staan.

2: Neem het goede voorbeeld

Een goede liefdesbrief schrijven is een kunst. Een kunst die je vroeger kon afkijken in vele voorbeeldboeken. Uit 1870 dateert bijvoorbeeld de Wegwijzer der minnaars en minnaressen, of Onderrigting tot het schrijven en beantwoorden van minnen-brieven, om zich te gedragen in vele voorvallen en gelegenheden der vreijerij. Met daarin modelbrieven voor situaties als "Van een boerendochter welke geheel geen zin heeft in den zender van den brief' en 'Van een ouden vrijer aan een jong meisje".

Menige 'romanticus' kopieerde naar hartenlust uit modelbrieven die in dergelijke etiquetteboeken stonden. Dus denk vooral niet dat iedereen in vroeger tijden zelf die bloemrijke volzinnen uit de mouw schudde.

Voor wie helemaal geen inspiratie had, of gewoon niet al te taalvaardig was, bestonden er zelfs mensen die uit jouw naam een hele brief schreven. Die zijn er trouwens nog steeds, en uiteraard zijn er ook websites ter inspiratie. Beter goed gejat dan slecht bedacht, zou je zeggen, maar trotseer dan ook de storm van je geliefde als die erachter komt dat je bij nader inzien toch niet die gedroomde poëet bent.

“Door uitgebreide brieven te schrijven lieten mensen zien dat ze tot een bepaald sociaal en cultureel milieu behoorden”
Eva Wyss, taalkundige

3: Schrijf uitgebreid

Hoe lang moet een liefdesbrief zijn? Héél lang, vond men vroeger. "Door uitgebreide brieven te schrijven lieten mensen zien dat ze tot een bepaald sociaal en cultureel milieu behoorden", schrijft taalkundige Eva Wyss van de Universität Koblenz­Landau (Duitsland) in een studie uit 2008 naar Duitse en Zwitserse liefdesbrieven vanaf 1850.

Historica Sally Holloway van de University of London, die onderzoek deed naar achttiende­ en negentiende ­eeuwse liefdesbrieven, meldt in haar proefschrift (2013) dat het onbeschreven laten van een deel van het papier echt een no­-go was.

Verliefden verontschuldigden zich daarom uitgebreid dat ze hun pagina niet wisten vol te maken. Holloway las onder andere een elf pagina's tellende brief van een dame die zich verontschuldigde voor haar korte schrijven. Met ook nog eens drie PS'en onder de brief wekte ze de indruk dat ze zich niet kon losrukken van het papier.

Uit onderzoek blijkt dat emails ook werken in plaats van geschreven brieven. (Foto: Thinkstock)

4: Stop er veel toewijding in

Wat moet er per se in een goede liefdesbrief staan? In 2012 schreven psychologen van de University of Richmond (VS) twaalf verschillende liefdesbrieven om dat te testen. In meer of mindere mate zaten er drie elementen in: passie ("Je bent een geweldige minnaar"), toewijding ("Ik kan me een leven zonder jou niet meer voorstellen") en intimiteit ("Ik voel me zo verbonden met jou"). Onder proefpersonen die de brieven beoordeelden, scoorden de brieven met veel inzet en toewijding erin het hoogst.

Een zin als "we zien wel hoe het gaat lopen" is dodelijk: dat is veel te vrijblijvend. In een ideale liefdesbrief zitten concrete verwijzingen naar een mooie toekomst samen. Brieven met te veel seksuele toespelingen erin werden minder gewaardeerd, zowel door mannen als door vrouwen.

Moet dat allemaal per se op papier staan? Nee hoor. De onderzoekers stuurden ook e­-mailberichten met een mix van liefdevolle zinnen. Ook digitaal scoorden teksten over de hoop op veel gelukkige jaren samen het hoogst.

Sta jij open voor intieme liefde? Doe de test van Quest