In de oceaan leven inktvissen die meer dan 10 meter lang worden. Gek genoeg is verder nauwelijks iets bekend over deze reuzen. Drie dingen die we niet weten over de reuzeninktvis en de kolossale inktvis, de grootste weekdieren ter wereld.

Ken jij het verschil tussen mythische wezens en echte dieren?

1. De grootte

Met het verkennen van de zeeën rond Antarctica werd duidelijk dat er een nog grotere pijlinktvis is dan de reuzeninktvis. "De kolossale inktvis is het grootste weekdier op aarde. In gewicht. Denk aan een dier van 10 meter en meer dan 500 kilo", zegt marien bioloog Bram Couperus van Wageningen University. Wel is de kolossale inktvis vermoedelijk wat korter dan de reuzeninktvis.

Hoe lang worden de dieren? Het is niet precies bekend. Grote exemplaren van de reuzeninktvis komen tot 13 meter. Of meer? Minder? Het is lastig te meten. Het lijf van een inktvis is in te delen in een kop en een mantel, legt Couperus uit. "De mantel is bij een octopus een bolvormige zak. Bij een pijlinktvis heeft de mantel een pijlvorm." Kop plus mantel van een reuzeninktvis kunnen 2,5 meter lang zijn.

De rest van zijn lengte haalt een pijlinktvis uit zijn lange armen, vooral uit twee extra tentakels die de dieren hebben om te jagen. Hoe lang zijn die precies? Daar zijn biologen het niet over eens. Buiten het water, op tafel in het lab, zijn weekdieren nog elastischer waardoor ze langer lijken. Trekt de fanatieke onderzoeker die tot 14 meter komt niet wat te hard aan de poten bij het meten?

2. Hun menu

Pijlinktvissen hebben behalve acht armen ook twee tentakels. Daarmee jagen ze. "Bij de reuzeninktvis zitten er zuignappen aan de tentakels", vertelt Couperus. Het dier vuurt zijn tentakels af op zijn prooi en grijpt zijn maaltijd vast met zijn zuignappen. Althans, dat denken we. Geen mens heeft het ooit zien gebeuren, want reuzeninktvissen leven duizenden meters diep.

Zijn neef, de kolossale inktvis, heeft een extra feature op zijn vangarmen: er zitten haken en zuignappen aan de tentakels. Wat eten de dieren? "Vooral vis. En ze kannibaliseren ook", voegt Couperus toe. "In de maag van reuzeninktvissen zijn kleinere soortgenoten gevonden."

Gigantische inktvis gefilmd in Japan
67
Gigantische inktvis gefilmd in Japan

3. De bewegingen van de kolossale inktvis

Marien biologen wisten enkele keren reuzeninktvissen te filmen. "Ze zijn opvallend beweeglijk", vindt Couperus.

Dat kan niet gezegd worden van zijn verwant rond de Zuidpool. 'Van de kolossale inktvis is berekend dat hij een heel laag metabolisme heeft.' Dat is de snelheid waarmee het dier energie verbruikt. 'Hij zou genoeg hebben aan dertig gram voedsel per dag. We nemen aan dat het dier heel stil ligt om weinig energie te verspillen. Komt er een prooi langs, dan opent hij de aanval.'

4. Hun laatste rustplaats

Veel kennis over reuzeninktvissen danken we aan potvissen. Deze enorme walvissen duiken duizenden meters diep op zoek naar eten. Ze hebben nog weleens vreemde ronde littekens rond hun muil. Dat komt doordat potvissen reuzeninktvis op het menu hebben staan. Het zijn de afdrukken van venijnige zuignappen.

Hoe een potvis een inktvis vangt? Weer is er geen mens die het ooit gezien heeft, maar de striemen in de huid van de potvissen wijzen erop dat hun prooi een aardige doodstrijd levert.

De maaginhoud van potvissen kan ons wat leren over zijn prooi. Behalve half vergane weke delen vinden biologen in potvismagen de harde bek terug van reuzeninktvissen. De snavelachtige bek verteert niet. Door de bek te meten van complete pijlinktvissen die stranden of in zee drijven, kunnen biologen de verhouding 'muil staat tot lichaamslengte' nagaan.

En in potvissen zijn nog grotere bekken gevonden. Dat kan betekenen dat de grootste reuzeninktvissen langer dan 14 meter zijn. Daarbij wijzen biologen van de University of St Andrews (Schotland) erop dat verhoudingen bij weekdieren verraderlijk zijn. Bij een mens van 1,70 meter kunnen de armen wat langer of wat korter zijn.

Bij inktvissen is het nog erger. De onderzoekers becijferden dat een pijlinktvis met een mantel van 2,8 meter in totaal 5,8 meter lang kan zijn, maar ook 27,5 meter is een optie.

En misschien zijn de grootste reuzeninktvissen wel nog groter. Een van de redenen waarom de dieren zo uit de kluiten gewassen zijn, is wellicht dat groter automatisch moeilijker te vangen betekent. Mogelijk zijn de grootste reuzeninktvissen zo groot dat potvissen ze helemaal niet kunnen vangen. Dan belandt hun bek ook niet in een potvissenmaag.

Ken jij het verschil tussen mythische wezens en echte dieren?