Jaloezie een stomme emotie? Leuk is het niet, maar jaloers zijn kan ons wel motiveren om beter ons best te doen.

Wat zijn volgens jou de moderne zeven zonden? Doe de test van Quest

Stel, je bent een middelmatige student. Je basketbalt, maar houdt tijdens wedstrijden vooral de bank warm. Je haalt voldoendes, maar zelden hoger dan dat. En als je voor je droombaan solliciteert, verpruts je door de zenuwen het gesprek. Ondertussen haalt een van je medestudenten hoge cijfers, is hij of zij een veel betere basketbalspeler en weet deze persoon jouw droombaan te krijgen.

Japanse onderzoekers lieten negentien studenten zich dit scenario voorstellen terwijl ze onder de hersenscanner lagen. Op het moment dat ze aan de succesvolle medestudent dachten, reageerde bij hen het hersengebied dat betrokken is bij pijn en conflict.

Ook worden we onaardig en minder loyaal als we jaloers zijn. Zo zijn jaloerse collega's op het werk minder behulpzaam en kijken ze sneller uit naar een andere baan, bleek uit onderzoek van de Gebze Technische Universiteit in Turkije onder 111 werknemers.

Al met al lijkt jaloers zijn dus vooral onprettig en onhandig te zijn. Het staat dan ook niet te boek als een deugd. "Zet uw zinnen niet op het huis van een ander", doceert de Bijbel. En "wees niet zoals de boze stiefmoeder van Sneeuwwitje", vertelt Disney. En zeggen dat je jaloers bent, klinkt als "ik ben ondankbaar", samen met "ik heb mijn zaakjes minder goed voor elkaar".

Mark Ruffalo is jaloers op matchende Avenger-tatoeages van collega's
141
Mark Ruffalo is jaloers op matchende Avenger-tatoeages van collega's

Jaloezie kan motiverend werken

"Jaloezie is geen fijn gevoel, maar als je iets wil bereiken is jaloezie wel weer goed", vertelt sociaal psycholoog en jaloezieonderzoeker Niels van de Ven van Tilburg University. "Jaloezie laat zien wat je belangrijk vindt. En het kan je motiveren om harder te gaan werken."

Als we jaloers zijn, iemand benijden of afgunstig worden, is er blijkbaar iets aan de hand. We willen iets, maar we hebben het niet. Of we hebben iets, maar we zijn bang om het kwijt te raken aan de ander. Onze jaloerse gevoelens motiveren ons daar wat aan te doen.

Onderzoek op hardlopers liet zien dat mensen sneller gingen rennen door jaloezie. (Foto: Pro Shots)

Zelf beter worden door een ander te benijden

Onderzoekers van de Universität zu Köln (Duitsland) lieten deelnemers aan een hardloopwedstrijd een enquête invullen. Daarin stonden stellingen als: "Als ik jaloers ben op anderen motiveert dat mij om mijn doelen te halen" of "Ik probeer andermans successen te herhalen". Wat bleek? De mensen die invulden dat andermans successen hen motiveerden om harder te werken, stelden hogere doelen en waren in de wedstrijd ook sneller. Kortom: door anderen te benijden, word je zelf beter.

Maar pas op: dat werkt alleen als je denkt dat de andere loper of benijdenswaardige collega dat succes ook echt verdiend heeft. Stel nou dat die hardloper een dure loopcoach cadeau heeft gekregen van zijn rijke ouders. Of dat die collega zijn promotie heeft gekregen door bij de baas te slijmen. In die gevallen is het waarschijnlijker dat iemand niet gaat streven om beter te worden, maar bijvoorbeeld over die prestaties gaat roddelen.

Zodra je het gevoel krijgt dat iemand zomaar geluk in zijn schoot geworpen krijgt, krijgt dat jaloerse gevoel een nare bijsmaak: afgunst. Dan zie je de ander niet langer als een voorbeeld. Integendeel. Wanneer we afgunst voelen, halen we liever de ander naar beneden. In dat geval zijn we zelfs bereid om zelf in te leveren om de ander af te zien gaan.

Van de Ven: "We vinden onze relatieve positie veel belangrijker dan hoeveel geld, schoonheid of talent we precies hebben. Beter zijn dan je concurrenten, dat is pas belangrijk." Want dan is de hoofdprijs voor jou. Of dat nou die felbegeerde promotie is, of de leuke jongen achter de bar.

Wat zijn volgens jou de moderne zeven zonden? Doe de test van Quest