Azië zit vol kalme, mediterende mensen die ons wijsheden vertellen. In Nederland doet men aan yoga en prijkt er een Boeddhabeeld in praktisch elke tuin of woonkamer. Waarom zien we het Oosten in het Westen als bron van wijsheid?

Herken jij aan uitspraken uit welke heilige boeken ze afkomstig zijn? Doe de test van Quest!

"In de negentiende eeuw groeide de belangstelling", zegt Victor van Bijlert, universitair docent Indiase religies en Sanskriet aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De Indiase geestelijk leider Ram Mohan Roy vertaalde vanaf 1815 de Upanishads, heilige hindoeïstische teksten, in het Engels.

In die tijd kreeg de East India Company, de Britse handelsmaatschappij, India onder controle. "Hoge Britse ambtenaren interesseerden zich in die tijd niet voor de Indiërs die ze onder de duim hielden. Maar de exotische filosofieën vonden ze wel leuk", aldus Van Bijlert.

Het boeddhisme (dat ontstond in India en zich later onder meer naar China verspreidde) werd midden negentiende eeuw bekend in het Westen. "Dat was vooral te danken aan de Europese theosofen, de grondleggers van alles wat wij later new age gingen noemen", zegt de universitair docent.

De theosofie werd opgericht door een Duits-Russisch medium, ene madame Helena Blavatsky. Zij organiseerde nogal dubieuze seances - die later nep bleken te zijn. Maar ook sprak ze op chique feestjes over boeddhistische ideeën. Zoals karma, het idee dat iemand goed moet leven en als beloning wordt wedergeboren als een (nog) succesvollere persoon. Prachtig, vonden de intellectuele bezoekers van de theosofische bijeenkomsten.

De Viering van Boeddha's Verjaardag op de Nieuwmarkt in Amsterdam. (Foto: NU.nl/Iris Zoric)

India wordt hip

Na de Tweede Wereldoorlog werden religies uit het Oosten populair bij het grote publiek. Stoere Amerikaanse schrijvers zoals Jack Kerouac en dichter Allen Ginsberg verdiepten zich in het boeddhisme en schreven over hun reizen naar India.

De hindoeïstische beweging hare krisjna werd in 1966 in de Verenigde Staten opgericht en kreeg volgelingen in de hele westerse wereld. In Nederland schreef dichter Simon Vinkenoog in de jaren zeventig verschillende boeken over oosterse wijsheid - en over wiet. Hippies hulden zich in oosterse gewaden en mediteerden in wierookdampen.

Zelfverbetering trekt mensen aan

En ook nu is de Aziëgekte nog niet voorbij. Wat vinden we zo gaaf aan Aziatische wijsheden? Van Bijlert heeft wel een idee. De oosterse religies gaan vaak over "zelfrealisatie", jezelf verbeteren dus. "Neem yoga, dat gaat ook om verbetering van jezelf. Je kunt het in je eentje. Dat past bij het Westen. We zijn individualistisch."

"Je hebt geen kerk nodig, geen priesters. Je hoeft je niet aan vaste rituelen te houden." Doordat nog maar weinig mensen naar de kerk gaan, zijn oosterse religies en filosofieën alleen nog maar populairder geworden. "Je kunt spiritueel zijn, maar de kerk is niet meer nodig."

Herken jij aan uitspraken uit welke heilige boeken ze afkomstig zijn? Doe de test van Quest!