Onderzoekers hebben mogelijk het biologische mechanisme ontdekt waardoor stress tot grijze haren leidt, blijkt uit een onderzoek dat woensdag is gepubliceerd in Nature. Tot nu toe was de oorzaak van dit fenomeen nog niet helemaal duidelijk.

Over grijs worden onder stressvolle omstandigheden bestaan veel anekdotes. Zo zou Marie Antoinette in één nacht grijs zijn geworden nadat ze gevangen was genomen tijdens de Franse revolutie.

Ook de Amerikaanse senator en oorlogsveteraan John McCain verloor zijn haarkleur nadat hij tijdens de Vietnamoorlog in gevangenschap ernstige verwondingen opliep.

Wetenschappers van de Amerikaanse universiteit Harvard zeggen nu dat haar onder stressvolle situaties grijs wordt vanwege de reactie van het lichaam op gevaar: de zogeheten 'vecht-of-vluchtreactie'.

Reactie van lichaam op gevaar zorgt voor grijs haar

Voor het onderzoek dienden de wetenschappers muizen korte pijnprikkels toe en brachten ze hen in stressvolle situaties.

Eerst werd gedacht dat het stresshormoon cortisol of een reactie van het immuunsysteem de stamcellen in de haarvaten, die belangrijk zijn voor de kleur van ons haar, zou aanvallen.

Beide hypotheses waren een doodlopend spoor. In plaats hiervan bleek het zogeheten sympathische zenuwstelsel, waar de vecht-of-vluchtreactie uit voortkomt, verantwoordelijk. Deze zenuwen lopen door het hele lichaam en onder de huid, waar ze als linten om de haarvaten gewikkeld zijn.

Zenuwstelsel activeert in korte tijd alle pigmentcellen

Wanneer haren zich vernieuwen, veranderen stamcellen in onze haarvaten (zogeheten melanocyten) in cellen die pigment kunnen maken. Zo zorgen ze ervoor dat haar bijvoorbeeld zwart, rood, bruin of blond wordt.

Onder stress produceerden deze zenuwen bij de muizen de stof noradrenaline. Die bleek in rap tempo alle stamcellen te veranderen in pigment makende cellen. Belangrijk: elk haarvat heeft slechts een eindig reservoir van deze cellen.

"Binnen enkele dagen was het reservoir van stamcellen helemaal leeggetrokken", zegt hoofdonderzoeker Ya-Chieh Hsu van het Harvard Stem Cell Institute. "En als die cellen eenmaal weg zijn, kun je geen pigment meer aanmaken".

Ouderdom is de hoofdoorzaak van een grijs hoofd

Stress is overigens niet de enige manier waarop haar grijs kan worden. De belangrijkste oorzaak hiervan is ouderdom. Soms kunnen ook genetische mutaties en aanvallen van het immuunsysteem bijdragen aan het verlies van haarkleur.

De resultaten van het onderzoek zouden kunnen leiden tot onder meer de ontwikkeling van behandelingen voor grijs worden vanwege stress en andere stressgerelateerde veranderingen in weefsel. Dit zou echter nog jaren kunnen duren, zeggen de onderzoekers.

"Het aantal melanocytenstamcellen neemt ook af wanneer we ouder worden", zegt Hsu. "Een interessante hypothese zou kunnen zijn dat stress het ouder worden versnelt. Hoewel we nog niet weten of dit waar is, willen we graag weten wat het verband is", zegt Hsu.