NU.nl checkt berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Gemiddeld zijn twee kinderen per kleuterklas onzindelijk."

Oordeel: onbewezen

Het Parool, RTL Nieuws en Metro schreven op 28 november dat basisschooldocenten hun handen vol hebben aan kleuters die in hun broek poepen of plassen. Uit nieuw onderzoek zou blijken dat gemiddeld twee kinderen in een kleuterklas nog niet zindelijk zijn. Volgens RTL Nieuws neemt het aantal kinderen dat onzindelijk is ook nog eens toe.

Waar komt het vandaan?

De berichten blijken allemaal te zijn gebaseerd op een onderzoek van hygiëne- en gezondheidsbedrijf Essity. Onder Essity vallen bijvoorbeeld verschillende luier- en toiletpapiermerken.

In het onderzoek is aan 120 basisschoolleraren van groep 1 en 2 gevraagd of ze kinderen in de klas hebben die nog niet zindelijk zijn. Ongeveer 45 leraren zeiden dat ze inderdaad kinderen in de klas hebben die onzindelijk zijn, ongeveer 75 leraren stelden dat alle kinderen in hun klas wel zindelijk zijn. Van de kleuters die voor het eerst naar de basisschool gaan, is 9 procent volgens de basisschoolleraren nog niet zindelijk.

Wat betekenen de resultaten?

Essity legt in een bericht over dit onderzoek uit dat een kleuterklas gemiddeld twintig kinderen telt. In zo'n klas zitten daarom - op basis van wat de leerkrachten zeggen - twee kinderen die nog niet zindelijk waren op de eerste dag dat ze naar de basisschool gingen.

Het onderzoek zegt niets over hoelang deze kleuters erover doen om alsnog zindelijk te worden. Het is natuurlijk goed mogelijk dat kinderen tijdens de kleuterperiode zindelijk worden. Waarschijnlijk zijn er in groep 2 minder kinderen die niet zindelijk zijn dan in groep 1 en ligt het gemiddelde aantal onzindelijke kinderen in groep 2 dus lager dan twee.

Daarnaast is het aantal deelnemers aan het onderzoek klein. Dit kan mogelijk effect hebben gehad op de resultaten.

Wat blijkt uit ander onderzoek?

Er is twee jaar geleden een groter Nederlands onderzoek over zindelijkheid bij kleuters gepubliceerd. Aan dit onderzoek, uitgevoerd door onder anderen een kinderarts, namen elfhonderd basisscholen in Nederland deel.

Hieruit bleek dat op bijna alle scholen zindelijkheid met de ouders wordt besproken voordat hun kind op school komt. Volgens de basisscholen die aan dit onderzoek deelnamen, is van alle kinderen die voor het eerst naar school gaan 4 procent overdag niet zindelijk. Dit komt neer op gemiddeld één kind per klas.

Volgens de onderzoekers zijn er geen aanwijzingen voor een toename van het aantal kinderen dat onzindelijk naar school gaat. Het aandeel was niet groter dan het percentage dat in de jaren negentig in een ander onderzoek werd geconstateerd.

Richtlijn urine-incontinentie

Weten we op basis van dit onderzoek zeker dat er gemiddeld één kleuter per klas onzindelijk is als hij voor het eerst naar school gaat? Nee. Hoeveel kinderen precies onzindelijk zijn, zal afhangen van wat de onderzoekers precies onder zindelijkheid verstaan en aan wie de vragen worden gesteld. Het maakt waarschijnlijk uit of je basisschoolleraren, ouders of medici hierover vragen stelt.

In de richtlijn Urine-incontinentie bij kinderen van de Nederlandse Vereniging voor Urologie staat dat 6 tot 9 procent van de schoolgaande kinderen overdag last heeft van een vorm van ongewild urineverlies. Dit is gebaseerd op verschillende Nederlandse en internationale onderzoeken.

In de onderzoeken waar deze richtlijn op gebaseerd is, worden ook verschillende definities gehanteerd van incontinentie. Brits onderzoek toonde bijvoorbeeld aan dat 1 procent van de vijfjarigen dagelijks ongewild urineverlies heeft. In Zweeds onderzoek werd de definitie van minstens één keer een natte broek per drie maanden gebruikt.

Conclusie

Hoeveel kleuters precies nog niet zindelijk zijn als ze naar de basisschool gaan, is afhankelijk van wat je onder zindelijkheid verstaat. Het is niet duidelijk hoe vaak een kind een 'ongelukje' mag hebben voordat basisschoolleraren een kind niet zindelijk noemen.

Uit het recentste grootschalige onderzoek naar zindelijkheid in kleuterklassen bleek dat er volgens leraren gemiddeld één kind per klas niet zindelijk is op zijn of haar eerste schooldag. Maar ook in dit onderzoek wordt niet duidelijk gemaakt wat zindelijkheid precies betekent. Mogelijk is het daadwerkelijke aantal onzindelijke kleuters groter.

We beoordelen de stelling "gemiddeld zijn twee kinderen per kleuterklas onzindelijk" als onbewezen.