Vervelend, dat vaste inkakmoment na de lunch. Waar komt die dip vandaan? En valt hij te voorkomen?

Weet jij waar veel en weinig suiker in zit? Doe de quiz van Quest

Je hebt net uitgebreid geluncht. Maar de maaltijd, die je eigenlijk nieuwe energie had moeten geven, heeft het tegenovergestelde effect. In de vergaderzaal voel je je oogleden al zwaar worden. Misschien is een kort tukje niet eens zo'n slecht idee.

Er gaan veel verhalen rond over de oorzaak van de afterdinnerdip (of lunchdip). De dip zou komen door veranderingen in de bloedsuikerspiegel, of doordat er te weinig bloed naar je hersenen gaat tijdens het verteren van een stevige maaltijd.

"Het is lastig om keihard aan te geven wat de oorzaak van de dip is", zegt Sander Kersten, hoogleraar voedingswetenschappen van de Wageningen Universiteit. "Van de theorieën die er zijn, zijn er ook veel ontkracht."

Neem het idee dat na een maaltijd veel bloed naar de maag gaat, waardoor je hersenen te weinig bloed hebben. Kersten: "Er gaat inderdaad meer bloed naar je maag-darmkanaal, maar je lichaam zorgt ervoor dat er continu evenveel bloed naar de hersenen stroomt."

Ook een broodje aap is dat een lage bloedsuikerspiegel ermee te maken heeft. "Het klopt dat je bloedsuikerspiegel na een maaltijd eerst omhooggaat en daarna weer omlaaggaat", zegt Kersten. "Maar tegen de tijd dat die weer laag is, is het alweer 16.00 of 17.00 uur. Dus wanneer je het slaperigst bent, is je bloedsuikerspiegel juist hoog. Dat past niet bij elkaar."

Klokje gaat rond

Wat dan wel de oorzaak is? Volgens Kersten heeft de biologische klok ermee te maken. "Door de dag heen doorloop je allerlei fasen", legt Kersten uit. "Je alertheid, bloeddruk, hartslag, bloedsuikerspiegel en temperatuur: alles heeft een ritme. Bij de meeste mensen zien we een dal in de alertheid rond 14.00 uur. Dat valt toevallig vaak samen met de periode na de lunch. Het is een natuurlijk ritme, dat ook los van de maaltijd optreedt."

Dit dal in je alertheid heb je omdat je lichaam switcht van zenuwstelselstand. Je hebt twee standen: een die werkt als je actief bent of stress hebt, en een die je gebruikt in rust. Kersten: "Rond 14.00 uur zorgt je biologische klok ervoor dat de stand, die je tijdens rust gebruikt, de overhand heeft." En dat kan ervoor zorgen dat je je relaxed of slaperig voelt.

Heeft je maaltijd dan helemaal geen effect op de dip? "Het is een wisselwerking", zegt Kersten. "Je hebt van nature een klok, maar die kun je ook bijstellen. Je biologische klok stelt zich namelijk ook in aan de hand van wanneer je eet."

Hetzelfde gebeurt wanneer je een jetlag hebt. Je lichaam heeft een natuurlijk ritme en wanneer dat niet overeenkomt met het ritme van de buitenwereld, raak je in de war. Maar na een tijdje past je biologische klok zich daarop aan. Kersten: "Als je een keer de lunch zou overslaan, zou je nog steeds last hebben van een dip, maar dan eentje die wat minder erg is."

'We weten nog een hoop niet'

Kersten benadrukt dat we voorzichtig moeten omgaan met deze theorie. Ook Andries Kalsbeek is niet volledig overtuigd. Als hoogleraar neuro-endocrinologie aan de Universiteit van Amsterdam onderzoekt hij de biologische klok. "De biologische klok op zichzelf kan je niet moe maken. Het zorgt er met behulp van 'wakker blijven-signalen' juist voor dat we niet in slaap vallen gedurende de dag." Deze signalen zijn neurotransmitters, een soort hormonen in het brein.

In theorie zou de aanmaak van deze neurotransmitters 's middags even kunnen afzwakken, waardoor de vermoeidheid van een dag hard werken de kop opsteekt. "Het klinkt wel heel waarschijnlijk", zegt Kalsbeek. "Maar ik heb nog nooit een studie gezien die deze theorie bewijst. Er is nog een hoop dat we niet weten."

Blokje om kan al helpen

Wat de afterdinnerdip ook mag veroorzaken, het zou fijn zijn als je er wat tegen zou kunnen doen. "Misschien helpt het om wat minder te eten", tipt Kersten. "Of zorg ervoor dat je niet in situaties terechtkomt die de dip erger kunnen maken. Als je bijvoorbeeld alleen maar naar iemand hoeft te luisteren, val je weg. Als er wat van je wordt verwacht, word je vanzelf parater."

Ga rond 14.00 uur 's middags dus een rondje lopen, of doe voor de verandering eens actief mee tijdens de vergadering. Zo voorkom je dat je voor de neus van al je collega's in slaap valt.

Weet jij waar veel en weinig suiker in zit? Doe de quiz van Quest