Je hoeft niet elke ochtend in de file aan te sluiten. Dankzij slimme techniek kom je sneller op je bestemming aan. Tenminste, als je niet te eigenwijs bent.

Ken jij de verkeersregels? Doe de test van Quest!

Elke dag weer parkeren talloze Nederlanders hun auto achter talloze andere wagens op de snelweg. En dat terwijl half Nederland geasfalteerd is. Er is vaak wel een betere route. Dankzij steeds slimmere verkeersinformatie is ook duidelijk welke verbinding het snelst is. De enige vereiste om eerder op je bestemming te komen, is volgzaamheid.

Op de radio klinkt elk half uur het filenieuws, boven en naast de weg hangen informatieschermen met reisadviezen en in veel auto's zit navigatiesoftware. Zo vind je altijd de snelste route, zonder zelfs maar te weten op welke weg je je bevindt.

Toch luisteren veel mensen niet naar die adviezen. We weten het zelf beter en laten ons liever niet vertellen dat er een beter alternatief is, vertelt verkeersdeskundige Jaap Vreeswijk. Hij promoveerde aan de Universiteit Twente op dit onderwerp. "We hebben vaak een voorkeursroute en voelen weerstand om daarvan af te wijken. Pas als de reistijd ontzettend toeneemt, overwegen we alternatieven."

Liever 'snelle wegen' pakken

Veel automobilisten zitten volgens Vreeswijk vast in oude gewoonten, ook al wijzen alle informatieborden de andere kant op. We vertrouwen reistips niet echt en pakken liever 'snelle wegen' zodra de navigatie ons richting kleinere weggetjes stuurt. Ongeveer 70 procent van de automobilisten zoekt daardoor zelden een alternatieve route op.

Maar we zijn al lang verslagen door de techniek. In het reisadvies wordt informatie van verschillende bronnen gecombineerd, legt Vreeswijk uit. Zo weten wegbeheerders als Rijkswaterstaat niet alleen waar files staan, maar ook of de spitsstroken open zijn of gaan, en dus hoeveel ruimte er voor auto's is. Die kennis wordt verwerkt in de adviezen langs de weg.

Navigatiesystemen van bijvoorbeeld TomTom maken zelfs gebruik van verwachte verkeersinformatie. "Voor ieder baanvak kennen die systemen de gemiddelde verkeersdrukte op die dag, per tijdseenheid", vertelt Vreeswijk.

Doordat duizenden gebruikers hun bestemming intoetsen, weet de navigatiereus waar al die auto's heengaan. Bovendien wisselen wegbeheerders en navigatiebedrijven steeds meer informatie uit, zodat die partijen hun systemen op elkaar kunnen afstemmen. Je navigatie weet daardoor steeds beter welke wegen je straks moet mijden. Zo veel kennis heb je niet als automobilist, zelfs niet als je elke meter asfalt duizend keer hebt gezien.

Minuten winst op gewone ritjes

Luisteren naar adviezen levert dan ook winst op. "Als iedereen echt goede navigatiediensten zou gebruiken, dan zou de reistijd voor vrijwel iedereen kunnen afnemen", zegt de onderzoeker. Zo kun je op gewone ritjes naar het werk vaak al snel een paar minuten winnen.

Bij langere ritten kan de winst nog verder oplopen. Exacte getallen durft Vreeswijk niet te noemen. "De winst hangt natuurlijk ook af van de reisafstand. En als de alternatieve routes juist meer tijd kosten, moet je gewoon in de file aansluiten."

Maar zelfs voor deze pechvogels neemt de filedruk misschien af zodra anderen een efficiëntere route kiezen. Als we slim zijn, geven we ons dus over aan de techniek.

Dat vraagt wel om groot vertrouwen, want het beste advies lijkt niet altijd logisch. "Het is redelijk bekend hoe, waar en wanneer files zullen ontstaan en zich zullen ontwikkelen. Daardoor kun je een advies krijgen dat op basis van de huidige reistijden langer lijkt", legt Vreeswijk uit. "Als ik om 18.00 uur van kantoor in Utrecht vertrek, ziet het er richting Amersfoort niet echt florissant uit. Maar ik weet dat de files in het algemeen oplossen voordat ik er ben. Daardoor kan ik toch zonder files aankomen als ik richting huis rijd."

Willen we wel luisteren?

We kunnen ons volgens de verkeersdeskundige echt beter neerleggen bij de adviezen. "Bij uitzonderlijke situaties, zoals werkzaamheden en ongevallen, valt nog de meeste winst te behalen", zegt hij. "Die kunnen we zelf onvoldoende overzien. Dan kan actuele en persoonlijke reisinformatie veel winst opleveren."

Maar zijn we bereid te luisteren naar een navigatiesysteem dat ons richting de file dirigeert? Dat is maar de vraag. Zelfs Vreeswijk heeft weleens moeite om te gehoorzamen aan de alwetende filevoorspellers. "Dan vertrouw ik liever op mijn eigen ervaringen."

Ken jij de verkeersregels? Doe de test van Quest!