De Afrikaanse gierparelhoen leeft in complexe samenlevingen met verschillende sociale groepen, wat voorheen alleen werd gezien bij zoogdieren met grote hersenen, zoals mensen, olifanten en apensoorten. Een team van Britse, Duitse, Keniaanse en Zwitserse biologen beschrijft de samenlevingen in het wetenschappelijke tijdschrift Current Biology.

De vondst laat zien dat blijkbaar ook niet-zoogdieren met kleinere hersenen in staat zijn om sociale relaties met andere dieren te onthouden en zo een sociale hiërarchie kunnen vormen.

Dit soort samenlevingen ontstaat wanneer dieren groepen vormen met vaste 'leden'. Deze leden associëren zichzelf op verschillende manieren met andere groepen, waardoor een soort sociale standen ontstaan.

Hierdoor moeten dieren kunnen onthouden wie er in de eigen en de andere groep zitten, wat grote hersenen vereist. De gierparelhoen heeft echter relatief kleine hersenen, ook vergeleken met andere vogelsoorten. Het is al bekend dat vogels in groepen leven, maar deze groepen hebben vaak geen verbanden met andere dierengroepen, wat bij de gierparelhoen dus wel het geval blijkt te zijn.

Een groep gierparelhoenders in Kenia. (Foto: Danai Papageorgiou)

Groepen hebben vaste leden en komen soms samen

De gezelschappen hebben vaste leden, maar komen soms wel samen om bijvoorbeeld naar eten te zoeken of te slapen. Deze groepen blijven dezelfde leden houden en komen soms samen om te zoeken naar voedsel.

Groepsleden blijven bij elkaar, maar trekken er soms tijdelijk in duo's op uit om zich voort te planten. Koppels verlaten hun groepen voor een tot twee maanden om eieren te leggen en te broeden, om daarna weer naar hun sociale gezelschap terug te gaan.

Af en toe kwamen verschillende groepen samen om te overnachten. Op sommige verzamelplekken bleken soms twee tot vijf verschillende groepen samen te slapen.

Nog niet duidelijk of sprake is van hiërarchie

Het is nog te vroeg om te spreken van een sociale hiërarchie tussen de groepen gierparelhoenders, legt de bij dit onderzoek betrokken bioloog Damien Farine desgevraagd uit aan NU.nl. Om dit zeker te kunnen weten zijn nog veel meer observaties nodig.

Wel is al eerder vastgesteld dat er in een groep sprake is van een hiërarchie, met vogels die dominant zijn over groepsgenoten. Bovenaan de rangorde staat dan een alfamannetje, met direct daaronder een bètamannetje.

In kippenpopulaties is een dergelijke individuele rangorde ook al eerder waargenomen, voegt Farine toe. Of deze rangorde bij de gierparelhoen ook te vinden is op groepsniveau, moet nog worden vastgesteld.