Van de eerste mens in de ruimte tot de eerste robot op de maan: tijdens vrijwel de gehele ruimtewedloop was de Sovjet-Unie de Verenigde Staten te slim af. Waren die Russen nou zo slim? Of de Amerikanen zo dom?

Wat weet jij van de ruimterace? Doe de test van Quest!

Het doel van de Russen was om de Amerikanen te vlug af te zijn. De leider van het Russische ruimtevaartprogramma Sergei Koroljov schrapt testen, terwijl zijn NASA-tegenhanger Wernher von Braun juist regelmatig extra proefvluchten inlast.

Zo besluit Von Braun in maart 1961 nog één keer een chimpansee de ruimte in te sturen voordat hij een mens omhoog brengt. De eerste bemande vlucht stelt hij uit tot 2 mei. Bijna drie volle weken eerder schiet Koroljov de piloot Yuri Gagarin de dampkring uit en daarmee gaat voor het eerst een mens de ruimte in.

Tijdens Gagarins vlucht ligt de Sovjet-Unie al ruim op kop in de ruimterace. De Amerikanen maken telkens hun plannen bekend. De Russen maken daar dankbaar gebruik van.

In de zomer van 1955 melden de Amerikanen dat ze twee jaar later een satelliet gaan lanceren. Koroljov start eenzelfde project. Zijn technici klussen aan het ruim 1.400 kilo wegende Object D. Maar het enorme gewicht brengt problemen met zich mee.

Als Koroljov via Amerikaanse media hoort dat de Verenigde Staten bijna klaar zijn voor hun lancering, besluit hij Object D in de prullenmand te kieperen. Hij stort zich op een nieuwe, kleinere kunstmaan. Dat wordt Sputnik 1, gelanceerd op 4 oktober 1957.

Een replica van de Sputnik 1-satelliet. (Foto: Wikimedia Commons/NSSDC, NASA)

Hond is een offer in de strijd

Na dit succes geeft Sovjetleider Nikita Chroetsjov opdracht om snel een tweede satelliet te lanceren. In een maand tijd zet Koroljovs team Sputnik 2 in elkaar. Koroljov heeft bedacht om een passagier mee te sturen.

Zijn team plukt tien honden van de straat. Op 3 november 1957 schieten ze de hond Laika de ruimte in. Ze sterft al na vijf uur door oververhitting. Een offer in de strijd tegen de Amerikanen.

Ondertussen gaat het de Amerikanen minder voor de wind. Een maand na Sputnik 2 zijn ze eindelijk klaar voor hun eerste lancering. Maar twee seconden na het aftellen valt de Vanguard TV3 terug op het lanceerplatform en explodeert.

Na al dat gepruts bundelen de Amerikaanse ruimtevaartpioniers in 1958 hun krachten. Ze richten de National Aeronautics and Space Administration (NASA) op en mikken op de finish van de race: de maan.

Hond Laika in haar ruimtecapsule. (Foto: Getty Images)

Amerikanen komen op stoom

Toch blijven de Russen hen nog jarenlang te snel af. Als de Amerikanen hun plannen voor een tweepersoonsruimtevaartuig (het Gemini-project) bekendmaken, propt Koroljov drie kosmonauten in een krappe Voskhod-cabine.

Zodra duidelijk wordt dat NASA-astronaut Ed White in juni 1965 als eerste mens een ruimtewandeling moet ondernemen, plant Koroljov gelijk een soortgelijke missie. Maar dan drie maanden eerder.

"Die ruimtewandeling is echt een keerpunt", stelt ruimtevaartjournalist Piet Smolders, auteur van het boek In het spoor van Sputnik.

"De Russen voeren hem eerder uit, maar worden totaal overvallen door de snelheid waarmee de Amerikanen Gemini-lanceringen uitvoeren. Iedere tien weken gaat er eentje omhoog. Dat kunnen de Russen niet bijbenen. Ook omdat in de Sovjet-Unie het geld op begint te raken."

Alexei Leonov filmt zichzelf tijdens de eerste ruimtewandeling. (Foto: Getty Images)

Russisch brein sterft onverwacht

Daar komt de dood van Koroljov bovenop. Hij sterft op in 1966 tijdens een ingreep aan zijn darmen op de operatietafel. De maanraket N1 die hij dan aan het ontwikkelen is, komt nooit van de grond.

Op 16 juli 1969 maken de Amerikanen zich op voor de beslissing in de race: ze sturen een bemande raket naar de maan.

Laatste poging van de Russen

Hoewel de Russen te laat zijn om de Amerikanen nog in te halen, proberen ze hen wel op een andere manier af te troeven. Vlak voor de lancering van de Apollo 11 heeft de Sovjet-Unie de sonde Luna 15 in een baan om de maan gebracht.

Op dezelfde dag dat Apollo's maanlander Eagle landt, 20 juli 1969, laten de Russen elders Luna 15 afdalen naar het maanoppervlak. Het plan is om grondmonsters te verzamelen en terug naar aarde te sturen. Dan kunnen de Russen zeggen dat ze de eersten zijn die maanstenen naar aarde hebben gebracht.

Helaas voor de Russen crasht Luna 15 tijdens de landing. Haastige spoed blijkt dit keer voor de Sovjet-Unie niet goed.

Wat weet jij van de ruimterace? Doe de test van Quest!