Het is zelfs een spreekwoord: dat komt wel op zijn pootjes terecht. Het verwijst naar de kat die na een val (vrijwel) altijd op zijn poten landt. Hoe lukt dat steeds?

Hoe ver gaat jouw dierenliefde? Doe de test van Quest

Elf verdiepingen tuimelde Marley in mei 2017 naar beneden. De langharige raskat overleefde deze duizelingwekkende val van een flat in het Belgische Berchem. Ze was nogal beduusd en haar rechterachterpoot was verbrijzeld. Maar dat kon de dierenarts wel fiksen.

Katten zijn bijzonder goede 'vallers'. De hoogst gedocumenteerde val waar een kat het levend vanaf bracht, was die van kat Voodoo die in 2008 van de 34e verdieping van een wolkenkrabber in het Australische Brisbane viel. Dat katten goede kans maken hoge valpartijen te overleven danken ze aan hun supersnelle valreactie. Tijdens de val draait hun lichaam in een reflex zodat ze altijd met hun pootjes omlaag naar de grond suizen.

Evenwicht trekt recht

Aan het eind van de negentiende eeuw werden de eerste hogesnelheidsopnames van dieren gemaakt, zoals galopperende paarden, vliegende pelikanen én vallende katten.

Onderzoekers zagen dat katten tijdens hun val in een soort wokkelvorm veranderden. Eerst draait het hoofd horizontaal. Dan draait de voorkant met de voorpoten bij, terwijl het achterlijf juist een beetje de andere kant op zwiert. Als laatste draait de achterkant met de achterpoten in de goede richting. Een kat kan deze draai maken dankzij zijn flexibele ruggengraat. Bij de landing trekt hij zijn rug krom. Zo vangt hij de klap op met de gewrichten in zijn vier poten en met zijn flexibele ruggengraat.

Dat het dier überhaupt doorheeft dat hij ondersteboven naar beneden dendert, dankt hij vooral aan zijn gevoelige evenwichtsorgaan. Blinde katten beheersen deze draaireflex ook, al weten die niet precies wanneer ze de grond raken. Ze landen daardoor iets minder elegant. Toch kunnen katten ook zonder evenwichtsorgaan op hun pootjes terechtkomen. Dan draaien ze op zicht. Als beide zintuigen zijn uitgeschakeld, stort een kat wel gewoon ondersteboven naar beneden.

De val van een kat (Foto: Getty Images)

Kat maakt smak

Dat een kat op zijn pootjes landt, betekent niet dat hij niets overhoudt aan een val. Dierenartsen van het Animal Medical Center in New York (VS) onderzochten in 1987 de verwondingen van 132 katten die in een periode van vijf maanden van flats waren gevallen. De dieren hadden onder meer verwondingen aan borst, longen en kop, botbreuken en gebroken tanden. 37 procent van de katten had onmiddellijk levensreddende hulp nodig. 30 procent kwam er met wat mildere ingrepen vanaf. Evenveel katten werden een paar dagen in de gaten gehouden maar hadden geen behandeling nodig.

Uiteindelijk overleefde 90 procent van de behandelde katten de valpartij. Dat is veel. Maar het is niet bekend hoeveel gevallen katten niet voor behandeling bij de dierenarts terechtkomen, bijvoorbeeld omdat ze na de val dood of onvindbaar zijn, of juist omdat er niets met ze aan de hand is.

Hoog valt anders

De New Yorkse dierenartsen ontdekten een opmerkelijk patroon bij de 132 vallen. Katten die van hoger dan de zevende etage kukelden, bleken minder ernstig gewond dan katten die van lagere verdiepingen vielen. Dankzij de luchtweerstand zit er een maximum snelheid aan vallende objecten, dus ook bij katten.

Voor een gemiddelde kat van vier kilo is dat ongeveer 100 kilometer per uur. Een kat bereikt deze snelheid ter hoogte van de vijfde verdieping. Als hij de maximale valsnelheid heeft bereikt ontspant het dier zijn spieren en spreidt hij zijn poten een beetje. Bij landing op de grond verdeelt die houding de klap meer over zijn hele (ontspannen) lijf, in plaats van dat de kat alles met zijn poten en kromme rug opvangt.

Maar of zo'n val op maximumsnelheid echt minder dodelijk is, is nog maar de vraag. Kroatische onderzoekers die tussen 1998 en 2001 in totaal 119 gevallen katten behandelden, vonden wel minder botbreuken bij hogere vallen, maar juist ernstigere borsttrauma's. Deze dieren overleden juist vaker.

Hoe ver gaat jouw dierenliefde? Doe de test van Quest