De jonge vrouwelijke gorilla M’Fugaji uit Apenheul vangt in het voorjaar regelmatig jonge eenden uit de vijver om haar verblijf. Ze houdt ze vast, zet ze op haar rug wanneer ze rondloopt of plukt de eenden. Wetenschappers van Apenheul en de Universiteit Utrecht probeerden te achterhalen waarom ze dat doet en beschreven hun bevindingen in het Journal of Zoo and Aquarium Research.

Het gorillaverblijf in Apenheul is aan alle kanten omringd door water, waar wilde eenden en koeten vrijwillig in broeden. Het viel de onderzoekers op dat een van de gorilla’s jonge eenden pakte. Ze deed dit al sinds ze drie jaar oud was, volgens haar verzorgers. De verzorgers hadden dit gedrag nog nooit eerder bij andere gorilla's in Apenheul gezien, waardoor de wetenschappers besloten de reden te onderzoeken.

Hoewel gorilla’s volgens de onderzoekers "vredelievende dieren" zijn en M’Fugaji de eenden vaak voorzichtig vasthield, heeft vermoedelijk geen van de jonge eenden de ontmoetingen met M’Fugaji overleefd.

Op basis van eerder onderzoek bedachten de onderzoekers vier mogelijke verklaringen voor het gedrag. Mogelijk wilde M’Fugaji met de eenden spelen, de dieren eten, ze pakken om ze te vlooien en te plukken of vertoonde ze een soort moedergedrag.

Spelen en eten uitgesloten

Omdat de gorilla slechts één keer speelgedrag vertoonde, zoals bepaalde gezichtsuitdrukkingen of kloppen op de borst, werd pakken om te spelen uitgesloten. Ook at M’Fugaji de eenden niet.

Het pakken om te vlooien en plukken was wel mogelijk. Van de gorilla was bekend dat ze weleens haar eigen haartjes of die van haar moeder plukte en deze in haar mond stopte. Dit deed ze ook met de veren van de eenden. Als ze een eend pakte om te vlooien, was ze voorzichtig en kneep ze de dieren niet. Ook tijdens het vlooien was ze voorzichtig.

Het vertonen van moedergedrag zou verklaren waarom M’Fugaji meestal voorzichtig was met de dieren. Ook droeg ze de eenden, of de karkassen van de eenden, op haar rug, zoals gorillamoeders met hun jongen doen. M’Fugaji heeft echter geen eigen jongen.

Vergelijkbaar gedrag werd gezien bij een vrouwelijke chimpansee in het Oegandese Kibale National Park, die de karkassen van onder meer kleine halfapen pakte om bijvoorbeeld te vlooien of mee te spelen.

M’Fugaji durfde schildpad aan te raken

M’Fugaji was de enige gorilla in het verblijf die dit gedrag vertoonde. Slechts één soortgenoot, Tayari, kwam enkele keren kijken bij M’Fugaji wanneer ze een eend gevangen had.

Waarom M’Fugaji dit deed en andere gorilla’s niet, is niet duidelijk. Mogelijk is het omdat ze een van de meer verkennende dieren in haar groep is. Zo was M’Fugaji, zover bekend, de enige gorilla in Apenheul die een schildpad durfde aan te raken toen deze over het eiland liep. De andere gorilla’s in Apenheul zijn juist bang voor de schildpadden die in de gracht rondom het gorillaeiland leven.

Definitieve oorzaak van gedrag lastig te bepalen

De wetenschappers voegen toe dat het lastig is om de definitieve oorzaken van M’Fugaji’s gedrag te bepalen op basis van observaties. De onderzoekers kunnen alleen onderbouwde suggesties doen. M’Fugaji vertoonde niet hetzelfde gedrag bij elke individuele jonge eend. Toch kunnen dergelijke studies inzichten geven over bijzonder gedrag van bepaalde dieren.

M’Fugaji werd gevolgd in de periode van 6 april 2017, toen de eerste eendeneieren uitkwamen, tot 26 juni 2017. In totaal is ze zeventien dagen geobserveerd.