NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Zwaar bewerkt voedsel zorgt ervoor dat je meer gaat eten."

Oordeel: grotendeels waar

Vorige week schreven onder meer Nieuwsuur en Het Laatste Nieuws dat uit nieuw onderzoek zou blijken dat je door zwaar bewerkt voedsel meer gaat eten. Dit zou, opvallend genoeg, niet door de suikers of het vet in het voedsel komen. De bewerking zelf zou tot extra eetlust leiden.

Wat is onderzocht?

Het Amerikaanse onderzoek, dat de bron was van dit nieuws, is op 16 mei gepubliceerd. Er werd in een experiment onderzocht of een dieet bestaande uit zwaar bewerkt voedsel effect had op hoeveel calorieën mensen op een dag binnenkrijgen.

Zwaar bewerkt voedsel werd door de onderzoekers gedefinieerd als voedsel dat industrieel is gefabriceerd en minstens vijf ingrediënten bevat. Voorbeelden zijn frisdrank, chocolade, worstjes en brood uit een fabriek. Volgens het Voedingscentrum bevat dit soort voedsel per portie vaak veel calorieën, verzadigd vet en zout en maar weinig vitamines, mineralen en vezels.

De onderzoekers schrijven in de inleiding van hun onderzoek dat - hoewel dit soort voedsel vaak aan overgewicht wordt gekoppeld - er (nog) geen oorzaak-gevolgrelatie tussen het eten van zwaar bewerkt voedsel en obesitas is aangetoond.

Wat ontdekten de onderzoekers?

Uit het onderzoek bleek dat mensen die het dieet met zwaar bewerkt voedsel volgden dagelijks ongeveer 500 kilocalorieën meer binnenkregen dan mensen die het dieet met onbewerkt voedsel volgden.

Hoewel de deelnemers in totaal ongeveer dezelfde voedingsstoffen kregen aangeboden, kregen zij toch niet alles in dezelfde verhouding binnen. Zo aten de deelnemers met het eerstgenoemde dieet meer vet en koolhydraten, maar wel evenveel eiwitten als de andere deelnemers.

De onderzoekers hadden een mogelijke verklaring voor het overeten. Mogelijk vonden mensen de bewerkte producten die relatief veel eiwitten bevatten minder lekker en bleven ze daarom van andere producten eten totdat ze voldoende eiwitten hadden binnengekregen. En zo kregen zij dus ook meer calorieën binnen.

Snel eten leidt tot meer eten

Een andere mogelijke oorzaak is de snelheid waarop mensen eten. Deelnemers aan het onderzoek aten het bewerkte voedsel sneller dan het onbewerkte eten. Kees de Graaf, hoogleraar Sensoriek en Eetgedrag bij Wageningen University & Research, vertelt aan NU.nl dat uit eerder onderzoek al bleek dat we eerder te veel eten als we snel eten.

"Eetsnelheid wordt voor een groot gedeelte door textuur bepaald. Van een zachte plak cake eet je makkelijker een grote hap dan van een hard bolletje. In dit onderzoek zal de textuur van het bewerkte eten er mogelijk voor hebben gezorgd dat mensen het sneller aten en er ook meer van aten."

Is bewerkt voedsel de oorzaak van te veel eten?

De onderzoekers schrijven dat de resultaten erop wijzen dat een dieet met veel zwaar bewerkt voedsel kan resulteren in een te hoge energie-inname en daardoor gewichtstoename.

Dit beaamt de Graaf, maar volgens hem ligt dat niet aan het bewerken zelf, maar eerder aan de textuur van veel zwaar bewerkt voedsel. "Voedsel dat veel energie bevat en dat een zachte textuur heeft - wat bij een gedeelte van het zwaar bewerkte voedsel het geval is - zorgt er hoogstwaarschijnlijk voor dat mensen meer eten dan ze nodig hebben."

Volgens de Graaf is het bewerken van voedsel niet per definitie slecht. "Een volkorenbrood uit de fabriek is gezonder dan een wit zelfgebakken bolletje."

Conclusie

Het Amerikaanse onderzoek waarover Nieuwsuur berichtte, toonde aan dat het eten van zwaar bewerkt voedsel niet alleen vanwege de voedingswaarden kan leiden tot gewichtstoename. Het eten kan ook andere eigenschappen hebben die ertoe leiden dat mensen te veel eten. De resultaten van dit onderzoek passen bij het advies van het Voedingscentrum om niet te veel zwaar bewerkt voedsel te eten.

Dit betekent alleen niet dat het 'bewerken' van voedsel per definitie ertoe leidt dat je eerder te veel van iets eet. Zwaar bewerkt voedsel stimuleert waarschijnlijk alleen te veel eten als het veel energie bevat en het makkelijk snel te eten is.

Omdat veel van het zwaar bewerkte voedsel deze twee eigenschappen wel heeft, beoordelen we de stelling "zwaar bewerkt voedsel zorgt ervoor dat je meer gaat eten" als grotendeels waar.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.