NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Sojamelk vernietigt de schildklier."

Oordeel: onwaar

Zeker tien Facebook-pagina's, zoals Opmerkelijk Vandaag, Verhaal van de Dag en Koffie Pauze, deelden in april een alarmerend artikel over sojamelk. De kop van het bericht was: "Deze populaire drank vernietigt je schildklier. Drink jij het?"

Waar komt het vandaan?

De Facebook-pagina's plaatsten links naar artikelen over soja op websites als Lees Het Nu, VideoVV, De Beste Zinnetjes en Dagelijkse Verhalen. Op deze vier websites stond exact hetzelfde stuk over sojamelk, dat vertaald is uit het Engels. In het stuk staat dat het drinken van sojamelk levensgevaarlijk is.

De Engelse versie verscheen, voor zover we kunnen nagaan, voor het eerst in juli 2016 op de website House of Healthy Food. De website is inmiddels offline, maar stond vol met gezondheidsartikelen met titels als "Er is een makkelijke natuurlijke manier om te stoppen met snurken, maar niemand weet het!" en "Een dokter zegt dat je immuunsysteem kan herstellen in vijftien seconden, lees hier hoe!" Er wordt in het artikel over sojamelk geen bron genoemd.

Het artikel is sindsdien door meerdere Engels- en Nederlandstalige pulpnieuwssites gekopieerd en gedeeld.

Wat doet de schildklier?

De schildklier is een klein orgaan in de hals, dat schildklierhormonen produceert. Eric Fliers, hoogleraar Endocrinologie aan het Amsterdam UMC, legt aan NU.nl uit dat schildklierhormonen, net zoals alle hormonen, veel verschillende functies hebben. "In het algemeen kan je zeggen dat de schildklierhormonen de thermostaat van het lichaam zijn. Ze hebben bijvoorbeeld invloed op de lichaamstemperatuur en de snelheid waarmee energie wordt verbrand."

Fliers legt uit dat meerdere voedingsstoffen noodzakelijk zijn voor de productie en werking van schildklierhormoon. Dit is bijvoorbeeld jodium, dat in Nederland aan brood wordt toegevoegd, en selenium, dat volgens het Voedingscentrum vooral in vis en bepaalde noten zit.

Waarom wordt schildklier in verband gebracht met soja?

Fliers legt uit dat in soja fyto-oestrogenen zitten. Dit zijn hormoonachtige stoffen die in het lichaam dezelfde werking hebben als het vrouwelijke geslachtshormoon oestrogeen. "Van oestrogenen weten we dat ze de behoefte aan schildklierhormonen in het lichaam kunnen veranderen."

"Om deze reden wordt bij vrouwen die vanwege een schildklierziekte schildklierhormoontabletten gebruiken de dosis aangepast wanneer ze zwanger zijn of met de anticonceptiepil wordt gestart of gestopt. Zowel de anticonceptiepil als een zwangerschap beïnvloeden de hoeveelheid oestrogeen in het lichaam."

Het eten van een normale hoeveelheid soja heeft volgens Fliers een veel kleinere invloed op het oestrogeenniveau. "Ik verwacht dat de hoeveelheid fyto-oestrogeen in soja zo klein is dat er geen effect is op de behoefte aan schildklierhormoon. Het is overigens zeker niet zo dat soja de schildklier vernietigt."

Ook Robin Peeters, hoogleraar Schildklierziekten aan het Erasmus MC schrijft aan NU.nl dat er geen reden is om vanwege de schildklier geen soja te gebruiken. Hij schrijft dat er wel aanwijzingen zijn dat er mogelijk een negatief effect van soja op de schildklier is bij mensen die weinig jodium binnenkrijgen. "Maar bij voldoende jodiuminname lijkt het eten van soja geen probleem te zijn."

Conclusie

Het is niet waar dat het drinken van sojamelk je schildklier vernietigt. Er zijn aanwijzingen dat soja invloed kan hebben op de schildklier. Of dit ook daadwerkelijk zo is, is nog niet duidelijk. Het is in ieder geval belangrijk om voldoende jodium binnen te krijgen. Jodium is noodzakelijk voor de productie van schildklierhormonen.

We beoordelen de bewering "Sojamelk vernietigt de schildklier" als onwaar.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.