Zeker twee miljoen Nederlanders hebben rug- en nekklachten. Wat moeten we daaraan doen? "Keurig rechtop zitten heeft geen zin."

Wat weet jij van kleine kwalen? Doe deze test van Quest

Kop op als je last hebt van je rug of nek: je bent niet alleen. Jaarlijks komen volgens het RIVM meer dan twee miljoen Nederlanders bij de huisarts met rug- en nekklachten. Het werkelijke aantal pijnlijders ligt nog hoger. Sommigen lopen door met hun klachten. Anderen slaan de dokter over en bellen direct de fysiotherapeut.

Toch gek dat we zo veel pijn lijden, want we verrichten met z'n allen veel minder lichamelijk zwaar werk dan decennia geleden. Wat kun je doen om rug- en nekklachten te voorkomen?

Fysio's zijn het oneens

Waarschijnlijk is het eerste waar je aan denkt: een betere lichaamshouding aannemen. Alleen: welke houding dan? Fysiotherapeuten zijn het met elkaar oneens. Dat bleek uit onderzoek onder 295 fysio's uit vier Europese landen. De universiteiten van Limerick en Leuven lieten hen in 2012 kiezen uit negen afbeeldingen met verschillende zithoudingen.

Opvallend genoeg verschilden de twee meest gekozen plaatjes behoorlijk: veel fysio's kozen een zithouding waarbij de wervelkolom bijna kaarsrecht staat, anderen een houding waarbij de kolom veel meer buigt.

Orang-oetan zit niet rechtop

Kaarsrecht overeind zitten heeft in elk geval geen zin, zegt Jaap van Dieën stellig. Als hoogleraar Biomechanica aan de Vrije Universiteit onderzoekt hij hoe schade aan de wervelkolom ontstaat. "Keurig rechtop zitten is de natuurlijke houding, zeggen mensen vaak. Nou, orang-oetans zitten altijd onderuit gezakt. Je kunt moeilijk zeggen dat dat onnatuurlijk is", zegt hij.

"Als je acht uur achter elkaar helemaal rechtop zit, krijg je juist rugpijn. Het kost behoorlijk veel spierkracht", vervolgt Van Dieën. De wervelkolom is nu eenmaal niet recht. Vanaf de schouders gezien loopt de nek een beetje naar voren. De onderrug is wat hol. Het heiligbeen en de stuit staan naar achteren.

Zolang je ontspannen zit, is het goed. Als je maar geen Quasimodo-bochel aanneemt. Je voelt vanzelf dat een hangend hoofd je nek belast.

Stabureau is niet nodig

Zitten is voor je rug lang niet zo slecht als je de laatste jaren vaak hoort. In zijn kantoor heeft Van Dieën geen hip zit-stabureau, maar een normaal bureau met een normale bureaustoel. Er is weinig tot geen bewijs dat zitten tot rugpijn leidt. Overzichtsstudies tonen geen verband aan tussen zittende beroepen en rugklachten.

Liever loopt Van Dieën, tussen het bureauwerk door, even naar de koffieautomaat of rekt hij zich uit. "Wat we weten uit fysiologische experimenten, is dat je je tussenwervelschijven en spieren een plezier doet door je houding af te wisselen."

Hele werkweken achter de computer kunnen wel rug- en nekpijn opleveren. Maar het is niets vergeleken bij het risico dat bouwvakkers en stratenmakers lopen. "Zij lopen twee keer zoveel kans op rug- en nekpijn als iemand met een kantoorbaan", zegt Van Dieën.

Afwisselend belasten

Dat sluit aan bij wat je ziet in experimenten met ruggenwervels uit dode mensen en dieren. Geef je er vaak achter elkaar behoorlijk veel druk op, dan ontstaan er breukjes en sterven cellen af. Geef je in één keer enorm veel druk, dan gebeurt dat ook. Belast je ze helemaal niet, dan sterven de cellen ook af.

De reden waarom je wervelkolom zo kwetsbaar is, is simpel. Of je nu zit of staat, of je nu loopt of tilt: er staat de hele dag kracht op. Belast je de boel te lang op dezelfde manier, of een keer heel zwaar, dan gaat het mis.

Blijf rustig bewegen

Kom je met rugklachten bij de dokter, dan zegt hij of zij altijd: gewoon rustig blijven bewegen. In bed gaan liggen maakt je pijn juist erger. Je lichaam herstelt de meeste klachten vanzelf.

Een hernia wordt veroorzaakt doordat een stukje tussenwervelschijf tussen je wervels vandaan floept. Dat stukje schijf ruimt je lichaam vanzelf weer op. Spit en stijve nek komen door een spier die niet meer wil ontspannen. Als je rustig blijft bewegen, gaat dat vanzelf weer over. Precies zoals de dokter zegt.

Wat weet jij van kleine kwalen? Doe deze test van Quest