Een Europese groep van onderzoeksfinanciers, waaronder de Nederlandse NWO, wil dat met belastinggeld betaald wetenschappelijk onderzoek vanaf 2020 gratis beschikbaar komt voor het publiek.

Artikelen van wetenschappers verdwijnen na publicatie achter een betaalmuur. Universiteiten moeten veel geld betalen voor deze abonnementen.

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) wil hier vanaf 2020 verandering in aanbrengen door bij onderzoeksprojecten die zij financieren te eisen dat de publicatie gratis toegankelijk is voor het publiek.

Met dit plan hopen de landen de druk op de uitgeverijen op te voeren. De afgelopen jaren verliepen onderhandelingen over het gratis toegankelijk maken van de artikelen moeizaam. "We roepen de uitgeverijen op hun businessmodel te veranderen", zegt een woordvoerder van de NWO.

"Wetenschap hoort niet achter een betaalmuur, maar moet voor iedereen vrij toegankelijk zijn", stelt NWO-voorzitter Stan Gielen. "In heel Europa voeren universiteiten moeizame onderhandelingen met uitgevers. Ondertussen maken ze exorbitante winsten op werkzaamheden die vooral door wetenschappers worden verricht. Dat moet afgelopen zijn. Het is hoog tijd voor uitgevers om hun businessmodel om te gooien."

Plannen worden internationaal uitgewerkt

De NWO financiert jaarlijks bijna zesduizend onderzoeksprojecten en heeft een budget van ruim 650 miljoen euro.

Onderzoeksfinanciers uit Frankrijk, Groot-Brittannië, Zweden, Noorwegen, Oostenrijk, Ierland, Luxemburg, Polen, Slovenië en Italië werken samen in het project. Verdere details over het plan worden in de komende maanden internationaal uitgewerkt.

Minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap steunt het idee. "Open science en open access worden binnen Nederland de norm in wetenschappelijk onderzoek. Ik steun de NWO en hun partners in de internationale coalitie in de ambities om de volgende stap te zetten op weg naar 100 procent open access. We hebben deze internationale samenwerking nodig om als Nederland sneller stappen te kunnen maken."