AMSTERDAM - Terroristische aanslagen, vliegtuigrampen en ontploffende fabrieken zijn niet de grootste gevaren voor Nederland op dit moment. We moeten ons meer zorgen gaan maken om overstromingen. De huidige normen bieden onvoldoende bescherming en zelfs aan deze zwakke normen voldoen onze dijken niet. Dat meldt Kennislink.

Professor Marcel Stive van de Technische Universiteit Delft maakt zich zorgen. Hij is hoogleraar in de Kustwaterbouwkunde en lid van de Technische Adviescommissie voor de Waterkeringen.


In augustus 2003 brak de ringdijk bij het Utrechtse Wilnis door.

De huidige normen voor veiligheid zijn gesteld aan het eind van de jaren vijftig door de wiskundige Van Dantzig - een van de leden van de Delta-commissie. Om normen te stellen, moest de omvang van een ramp berekend worden. Stive: "Wat Van Dantzig deed was heel slim en nieuw voor die tijd. Hij bedacht, dat je de waarde van een mensenleven heel moeilijk uit kan drukken in geld. Van Dantzig besloot om de schade van rampen alleen uit te drukken in economische schade. Het achterliggende idee is, dat rampen die veel geld kosten, meestal ook veel slachtoffers maken en andersom." Hij stelde als norm dat bij een ernstige ramp die door natuurlijke omstandigheden eens in de 10.000 jaar voor zou komen, de kans op dijkdoorbraken hooguit 1 op 10 mocht zijn.

Het probleem is dat deze normen hopeloos verouderd zijn. Aan het begin van de jaren vijftig woonden er bijvoorbeeld nog maar tien miljoen mensen in Nederland. Van Dantzig heeft wel geprobeerd rekening te houden met de economische groei, maar voorspellen is altijd moeilijk

Tsunami

Bovendien waren ook de gegevens om de kans op een 'eens in de 10.000 jaar' gebeurtenis te bepalen niet helemaal bekend. Tot kortgeleden dachten deskundigen bijvoorbeeld dat golven in de Noordzee een maximale golflengte van 12 seconden hadden. Nu weten Stive en anderen dat golflengtes van 14 tot 16 seconden vaker voorkomen en dat eens in de 10.000 jaar zelfs een golflengte van 18 seconden voorkomt. Dat is gevaarlijk, want golven met een langere golflengte hebben veel meer kracht. Denk maar aan de verwoestende tsunami-golven vorig jaar in Azië.

De huidige normen zijn dus te laag, maar wat nog erger is: zelfs aan deze verouderde, te zwakke normen voldoen onze dijken niet. In 2001 werd de zogenaamde Toetsing van dijken uitgevoerd om te kijken welke dijken het grootste risico vormden. Aan deze zwakste schakels wordt nu gewerkt om te verbeteren. Ook worden stap voor stap nieuwe normen opgesteld. Het zal nog zeker twintig jaar duren voordat alles echt uitgevoerd is.

Peter Timofeeff

Stive is blij dat er iets gebeurt, maar kan zich verbazen over de houding die de overheid heeft ten aanzien van water: "De overheid stelt enorm hoge veiligheidseisen aan het bedrijfsleven, denk maar aan alle maatregelen om vuurwerkrampen te voorkomen. Maar de overheid stelt veel minder hoge eisen aan de waterveiligheid. Sterker nog, ze zenden spotjes uit met Peter Timofeeff om de mensen wijs te maken, dat water nu eenmaal bij Nederland hoort -en dat we een beetje overlast maar voor lief moeten nemen. Dat hij in een lekke rubberboot staat is misschien grappig, een echte overstroming is dat zeker niet."