Onderzoek van voorheen onbeschouwde Toscaanse archieven heeft nieuw bewijs opgeleverd over de identiteit van de moeder van de 15e-eeuwse Italiaanse wetenschapper en kunstenaar Leonardo Da Vinci en die van zijn beroemdste muze, Mona Lisa.

Er was maar weinig bekend over de moeder van Da Vinci. Haar mogelijke voornaam leidde tot speculatie dat ze een arme plattelander was, of zelfs een slaaf uit Noord-Afrika of Azië, schrijft The Guardian. Caterina was een naam die destijds vaak werd gegeven aan slaven. 

Kunsthistoricus professor Martin Kemp van de universiteit van Oxford, een van de meest vooraanstaande Da Vinci-kenners ter wereld, onderzocht Toscaanse belastingarchieven en ontdekte dat de moeder van de alleskunner uit de Italiaanse Renaissance voluit Caterina di Meo Lippi heette. 

Kemp schreef samen met econoom en onderzoeker dr. Giuseppe Pallanti het boek Mona Lisa: The People and the Painting. Dat verschijnt volgende maand en bevat de resultaten van hun archiefonderzoek. Die archieven uit het Toscaanse stadje Vinci en Florence werden over het hoofd gezien door andere kunsthistorici, aldus Kemp.

Mooie lenteavond

"Toscane had een zeer vroege versie van een belastingsysteem voor vermogen en onroerend goed. Dus dit is een absoluut fantastische bron, omdat iedereen belastingaangifte moest doen. Ze beweerden natuurlijk allemaal dat ze arm waren", zegt Kemp. "Ze zeiden allemaal: 'Dit huis staat op het punt van instorten', maar inspecteurs kwamen op bezoek om dat te controleren."  

Uit de documenten blijkt dat Caterina Di Meo Lippi een arme wees was, die samen met haar grootmoeder een bouwvallige boerderij zo'n anderhalve kilometer buiten het Toscaanse stadje Vinci bewoonde. Nadat haar grootmoeder ergens voor 1451 stierf, bleven Di Meo Lippi en haar jonge stiefbroer Papo alleen achter in armoede. 

Op 15-jarige leeftijd werd zij verleid door de 25-jarige advocaat Ser Piero Da Vinci, die in Florence werkte. 

Ser Piero Da Vinci nam in juli 1451 vakantie, "precies de juiste weken voor het begin van haar zwangerschap", zegt Kemp. "Een mooie lenteavond, waarschijnlijk in de velden - en dat was het." Leonardo da Vinci werd op 15 april 1452 geboren.

Verkeerde geboorteplaats

Volgens Kemp stond de advocaat op het punt met een ander te trouwen. Zijn familie voorzag Di Meo Lippi van een bruidschat, wat verklaart waarom het straatarme meisje kort daarna in het huwelijk kon treden met Antonio di Piero, een plaatselijke boer "uit haar eigen sociale milieu". 

Leonardo groeide op in het nabijgelegen huis van zijn grootvader, Antonio da Vinci. Dat was in die dagen niet ongebruikelijk. Op een belastingaangifte door Antonio uit 1457 staat Leonardo vermeld als de buitenechtelijke zoon van Di Meo Lippi en de zoon van Antonio, Ser Piero.

Die bevinding is mogelijk pijnlijk voor Italië, waar het zogeheten Casa Natale in het stadje Anchiano, gelegen op zo'n drie kilometer van Vinci, wordt gezien als de geboorteplaats van Leonardo. Het is een veelbezochte toeristenbestemming. Volgens Kemp werd Leonardo niet daar geboren, maar in het huis van zijn grootvader.

Mona Lisa

Het onderzoek leverde ook details op over het meest beroemde onderwerp van de kunstwerken van Leonardo, Mona Lisa. Zij heette in werkelijkheid Lisa del Giocondo. Er werd aangenomen dat haar echtgenoot, Francesco, een wat saaie Florentijnse zijdehandelaar was.

Volgens Kemp was Del Giocondo echter een "scherpe ondernemer", die onder andere handelde in suiker uit Madeira, leer uit Ierland, onroerend goed, valuta en slaven.