Rups verandert gedrogeerde mieren in zombie-lijfwachten

De rups van een Japanse vlindersoort beschermt zichzelf tegen roofdieren door mieren te drogeren en in te zetten als lijfwachten.  

Dat staat in een nieuwe studie die donderdag is gepubliceerd in Current Biology.

De rups van de Japanse eikenblauwvlinder (Arhopala japonica) leeft in de opgerolde bladeren van eikenbomen. Om zich te beschermen tegen roofdieren zoals spinnen en wespen, trekt de rups mieren aan door suikerdruppels uit te scheiden.

Dit verschijnsel was al langer bekend en werd gezien als een voorbeeld van een wederkerige relatie waar beide partijen baat bij hebben. Maar er was iets vreemds: de rupsen werden altijd beschermd door dezelfde mieren.

"Het leek ook net alsof de mieren nooit ergens anders heengingen of terugkeerden naar hun nesten", zegt bioloog Masaru Hojo. De mieren leken zelfs niet langer naar voedsel te zoeken, maar bleven rondhangen om de rups te beschermen.

Lijfwachten

Hojo en zijn collega's voerden experimenten uit waarin sommige mieren met de rups mochten omgaan en het uitgescheiden suikerwater mochten drinken en andere apart werden gehouden.

De mieren die het suikerwater dronken bleven inderdaad bij de rups in de buurt en keerden niet terug naar hun nest. En als de rups zijn tentakels binnenstebuiten keerde, begonnen de mieren in de rondte te rennen en agressief gedrag te vertonen.

Hojo denkt dat de rups op roofdieren zoals spinnen en wespen reageert door zijn mier-lijfwachten opdracht te geven de aanval in te zetten. "Er zitten klieren bij de tentakels die mogelijk chemische signalen afgeven", zegt hij. "Het is mogelijk dat zowel visuele als chemische signalen agressie bij de mieren stimuleren."

De onderzoekers ontdekten dat de mieren die bij de rups uit de buurt waren gehouden niet reageerden op de tentakels. De precieze samenstelling van het door de rupsen uitgescheiden suikerwater is overigens nog niet bekend.

Agressie

De gedrogeerde mieren hadden ook lagere concentraties van dopamine in hun lijven dan mieren die niet van het suikerwater hadden gesnoept. Van dopamine was al bekend dat het effect heeft op beweging en agressie bij insecten.

Toen de mieren een stof kregen toegediend die dopamine blokkeert, werden ze niet langer agressief nadat de rups zijn tentakels binnenstebuiten draaide. Dit lijkt te bevestigen dat de relatie tussen de insecten niet wederzijds voordelig, maar eerder parasitair is.

Andere experts plaatsen wel een voetnoot bij de vondsten. "Het voordeel voor de rups is duidelijk, maar we weten niet of het voordeel voor de mieren zo minimaal is als de onderzoekers beweren", zegt Martin Heil van het National Polytechnic Institute in Irapuato, Mexico tegen New Scientist.

"Als de vloeistof die de rupsen uitscheiden voedzaam genoeg is, dan kan het zo zijn dat de eindbalans voor de mieren ook positief uitvalt."

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie