Wetenschappers hebben een nieuw sterrenstelsel ontdekt dat volgens hen de eerste sterren in het universum bevat, die vlak na de oerknal werden gevormd. Het is het meest heldere hemellichaam dat ooit is ontdekt.

Dat maakte de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) woensdag bekend.

De ontdekking wordt gepubliceerd in wetenschappelijk tijdschrift The Astrophysical Journal.

Het sterrenstelsel is CR7 genoemd, naar de initialen en het rugnummer van de Portugese voetballer Cristiano Ronaldo.

De sterren in CR7 zijn zogenaamde populatie-III-sterren. Het wordt aangenomen dat zij voorkwamen uit primordiaal materiaal dat overbleef na de oerknal. Tot op heden waren de bewijzen voor hun bestaan puur theoretisch.

Universiteit Leiden

De ontdekking werd gedaan met de European Space Observatory’s Very Large Telescope (VLT) door een internationaal team dat werd geleid door David Sobral van de universiteit van Lissabon en de universiteit Leiden. Ze vonden een forse uitstoot van geïoniseerd helium in CR7, maar geen tekenen van zwaardere elementen.

Dit betekende dat het team het eerste sterke bewijs had gevonden voor het bestaan van clusters van populatie-III-sterren met geïoniseerd gas in een sterrenstelsel in het vroege universum.

Sobral: "Deze sterren waren degenen die de eerste zware atomen produceerden, die er uiteindelijk toe leidden dat wij nu hier zijn. Veel opwindender dan dat wordt het niet."

'Ouders'

Alle zwaardere chemische elementen, zoals zuurstof, stikstof, koolstof en ijzer (die ondermeer essentieel zijn voor het ontstaan van leven) werden gevormd in de harten van deze sterren, waarmee zij de ‘ouders’ van alle andere sterren, planeten en het leven op aarde zijn.

Dit betekent dat de eerste sterren zelf moeten zijn ontstaan uit de enige elementen die na de oerknal voor handen waren: waterstof, helium en kleine hoeveelheden lithium.

De sterren waren honderden of zelfs duizenden keren groter dan de zon (een populatie-I-ster) en zijn waarschijnlijk ontploft in supernova’s toen ze ongeveer twee miljoen jaar oud waren. In astronomische termen is dit een korte levensspan.

Mede-auteur van de studie Jorryt Matthee van de universiteit Leiden, zegt: "Ik heb me altijd afgevraagd waar we vandaan kwamen. Als kind wilde ik al weten waar de elementen vandaan komen: het calcium in mijn botten, het koolstof in mijn spieren, het ijzer in mijn bloed. Nu heb ik ontdekt dat ze zijn gevormd tijdens het prille begin van het universum, door de eerste generatie sterren."