Vijfduizend nieuwe oceaanvirussen geïdentificeerd

Tot nu toe was er maar een handjevol oceaanvirussen bekend. Dankzij een internationale expeditie zijn daar nu vijfduizend nieuwe populaties bij gekomen.

Het onderzoeksteam presenteert deze bevindingen in een speciale uitgave van het tijdschrift Science.

Ze voeren jarenlang de oceanen over op een onderzoeksschip van 36 meter lengte genaamd Tara. Op uiteenlopende plekken verzamelden ze monsters, die ze in het lab analyseerden. Zo identificeerden ze bacteriën en andere microscopisch kleine organismen, en uiteindelijk ook de virussen.

Naar schatting drijven er een quintiljoen virussen in de wereldzeeën rond. Dat is tien keer meer dan alle levende organismen bij elkaar. Virussen zijn officieel geen levende organismen, omdat ze zich niet zonder hulp van het genetisch materiaal van andere organismen kunnen voortplanten.

Microscoop

Tot voor kort was het moeilijk om virussen te bestuderen, omdat je weinig over hen leert door hen onder de microscoop te bekijken. Virussen die er precies hetzelfde uit zien, kunnen zich namelijk heel anders gedragen. Het is ook lastig om hen te kweken in het lab, omdat je daarvoor het organisme nodig hebt wat hun voorplanting assisteert en vaak is die onbekend. 

Pas toen er methoden kwamen om het dna van de virussen te analyseren, kon aan de grote inventarisatie begonnen worden. Omdat de diversiteit van virussen veel groter is dan die van bijvoorbeeld bacteriën of mensen, is het nog altijd erg lastig om hen te categoriseren. Virussen die relatief veel dezelfde genen hebben, worden ingedeeld bij dezelfde soort.

Truc

Het team identificeerde in totaal 5.476 verschillende viruspopulaties, waarvan er maar 39 eerder beschreven waren. Om erachter te komen of ze (bijna) alle virussen gevonden hadden, of maar een klein deel ervan, pasten ze een statistische truc toe: ze namen steeds een willekeurig gen uit hun database en keken of ze die al hadden gehad. Na een tijdje kwamen ze steeds weer dezelfde genen tegen, wat hen deed concluderen dat ze vrijwel al het virus-dna uit de oceaan hadden gevist.

De onderzoekers gebruiken bewust het woord ‘populaties’. Uit vervolgonderzoek moet blijken of het ook daadwerkelijk om verschillende soorten gaat.

Gigavirussen 

In hun verslag melden ze dat het aantal ondanks hun statistische truc nog verder zal oplopen. Ze namen alleen monsters in de hogere lagen van de oceanen. Bovendien hield hun filter zogeheten ‘giga-virussen’ tegen, en ze analyseerden alleen DNA. Sommige virussen, zoals het HIV-virus, beschikken niet over DNA, maar over het verwante materiaal RNA. De kans is groot dat er ook zo’n 5000 van zulke virussoorten zijn.

De virussen doen meer dan alleen ronddobberen. Volgens schattingen doden ze elke dag zo’n veertig procent van alle bacteriën die in de oceanen leven, die vervolgens als voer dienen voor andere oceaanwezens en naar de bodem zakken.

In het blad verschenen in totaal vijf onderzoeksverslagen en verschillende begeleidende artikelen over onder meer bacteriën en andere eencelligen.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie