De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikanen Eric Betzig en William E. Moerner en de in Duitsland werkende Roemeen Stefan W. Hell.

[[slideshow:Nobelprijs Scheikunde voor werk in nanoscopie]]

 

Dat heeft de Zweedse Academie voor Wetenschappen woensdag bekendgemaakt.

De drie winnen de prijs voor hun baanbrekend werk in de nanoscopie. Ze hebben volgens het Nobelcomité grenzen verlegd in wat je met een optische microscoop kan zien. 

"Lang werd de optische microscoop gelimiteerd door het feit dat er geen betere resolutie kon worden bereikt dan de helft van de golflengte van licht", schrijft het Nobelcomité. "Geholpen door fluorescerende moleculen hebben de winnaars deze beperking ingenieus omzeild."

Door hun werk, dat zij begonnen in de jaren negentig, kunnen veel nauwkeuriger details worden waargenomen door microscopen. Dit heeft de wetenschap toegang verschaft tot een grotere hoeveelheid gegevens en meer gedetailleerde informatie. Zo konden onderzoekers de ziekte van Huntington, Parkinson en Alzheimer op moleculair niveau bestuderen. 

Hell reageerde overdonderd op de prijs. ''Ik kan het niet geloven'', zei de Roemeen. Hij werd gebeld door de voorzitter van het Nobelcomité. ''Daardoor realiseerde ik me dat het waar is. Maar het duurde even voor ik het besefte'', vertelde Hell.

Betzig werkt bij het ​​Howard Hughes Medical Institute in Ashburn, in de Verenigde Staten. Moerner is hoogleraar aan de Stanford University, in de Amerikaanse staat Californië. Hell is directeur bij het Max Planck Instituut voor Biofysische Chemie in Duitsland.

Bekijk hier de bekendmaking van de winnaars:

Medaille

De winnaars ontvangen naast een medaille een geldprijs van ongeveer 930.000 euro. De daadwerkelijke prijsuitreiking is in december in Stockholm.

Hell is de vierde Nobelprijswinnaar uit Roemenië. Eerder wonnen ze al voor Geneeskunde, Literatuur en Vrede. 

Winnaars in deze categorie zijn gemiddeld 58 jaar oud. Zo’n 2,4 procent van de winnaars is een vrouw. Gemiddeld winnen elk jaar 1,6 personen deze prijs. Daarmee is het de meest individuele Nobelprijs op Literatuur en Vrede na.

De Nobelprijs ging vorig jaar naar de in Amerika werkzame wetenschappers Martin Karplus, Michael Levitt and Arieh Warshel. Het drietal kreeg de prijs voor de ontwikkeling van multischaalmodellen voor complexe chemische systemen.

Eerder deze week werden de Nobelprijzen voor geneeskunde en natuurkunde toegekend. De winnaar van de Nobelprijs voor de literatuur wordt donderdag bekendgemaakt, gevolgd door die van de prijs voor de vrede en economie op respectievelijk vrijdag en maandag. 

De 10 dingen die je wilt weten over de Nobelprijzen

De winnaars van vorig jaar l Dossier Nobelprijzen

Overzicht: Nobelprijzen 2014