De Nobelprijs voor de Natuurkunde gaat dit jaar naar de Japanners Isamu Akasaki en Hiroshi Amano en de Amerikaanse Japanner Shuji Nakamura voor de uitvinding van de blauwkleurige led.

Dat heeft de Zweedse Koninklijke Academie van Wetenschappen dinsdag in Stockholm bekendgemaakt. 

Het drietal krijgt de prijs voor de uitvinding van efficiente blauw-licht diodes die energiebesparende witte verlichting mogelijk maken. Het gaat om een blauwe galliumarsenide led.

"De wetenschappers kwamen begin jaren negentig met een blauwkleurige led, waarmee voor het eerst wit licht kon worden gecreëerd", schrijft het Nobelcomité. "Rode en groene diodes bestonden al langer, maar zonder blauw licht was het niet mogelijk om witte lampen te maken."

Akasaki en Amano zijn beiden werkzaam aan de Universiteit van Nagoya. Nakamura werkt aan de Universiteit van Californië in Santa Barabara.

Bekijk hier hoe de winnaars worden bekendgemaakt:

Veelbelovend

Volgens de het comité is de uitvinding veelbelovend voor de levenskwaliteit van meer de 1,5 miljard mensen wereldwijd die geen toegang hebben tot elektriciteit. Door het lage energieverbruik kunnen de lampen branden op zonne-energie. 

"De uitvinding van de blauwe led is maar twintig jaar oud, maar heeft al veel bijgedragen aan het creëren van wit licht. Hier plukt iedereen de vruchten van."

Higgs

In 2013 werd de Nobelprijs voor de Natuurkunde uitgereikt aan de Engelsman Peter Higgs en zijn Belgische collega-wetenschapper François Englert. 

Englert en Higgs voorspelden het bestaan van het Higgs-boson, ook bekend als het 'goddeeltje', meer dan veertig jaar geleden afzonderlijk van elkaar. Het deeltje moet verklaren waarom atomen, en al het andere in het universum, massa hebben.

Samenwerking

Na Geneeskunde is de Nobelprijs voor de Natuurkunde de categorie waarin het meeste wordt samengewerkt. Gemiddeld winnen 1,83 personen per jaar deze prijs.

Deze categorie heeft met 55,2 jaar gemiddeld de jongste winnaars. De vijf jongste winnaars ooit hebben hun prijs allemaal in deze categorie gewonnen. 

William Lawrence Bragg werd in 1915 de jongste Nobelprijswinnaar ooit toen hij 25 jaar en 254 dagen oud was. Samen met zijn vader William Henry Bragg won hij de prijs voor hun onderzoek de structuur van kristallen met behulp van röntgenstralen.

Mannen

Het is ook de categorie die het meest door mannen wordt gedomineerd. Slechts twee van de eerdere 194 (1 procent) winnaars was een vrouw. Een van die vrouwelijke winnaars was Marie Curie. 

Iedereen heeft elke dag met ledlamp te maken

Overzicht: Nobelprijzen 2014 | De 10 dingen die je wilt weten over de Nobelprijzen​ | Dossier Nobelprijzen