Het impressionisme ontstond op 13 november 1872, om 7.35 uur 's ochtends. Op dat precieze tijdstip maakte de Franse schilder Claude Monet zijn bekende Impression, soleil levant, dat gezien wordt als het eerste impressionistische schilderij.

Monet schilderde de zonsopkomst, gezien vanuit zijn hotelkamer aan de haven van Le Havre. Aan de naam van het doek - in het Nederlands Impressie: zonsopkomst - dankt de kunststroming haar naam.

De Amerikaanse wetenschapper Donald Olson heeft het exacte tijdstip van schilderen uitgerekend, is dinsdag bekendgemaakt. Olson keek eerst naar hoe de haven eruitzag op het schilderij. Zo wist hij precies in welke kamer van welk gebouw Monet stond. Vervolgens keek hij naar de stand van de zon en naar het getij.

Dat leverde negentien mogelijke data op, in januari en november in 1872 en 1873. Op dertien van de 19 dagen was het stormachtig en regenachtig. Die dagen vielen af, want het weer op het schilderij is kalm.

Olson keek vervolgens naar rookwolken op het schilderij. Die trekken naar het westen, wat betekent dat de wind uit het oosten moet komen. Opnieuw vielen vier dagen af. Twee data bleven over: 13 november 1872 en 25 januari 1873.

Bij het signeren had Monet achter zijn naam '72 gezet. Het schilderij moet dus zijn gemaakt op 13 november 1872, concludeert het Musée Marmottan Monet in Parijs, waar deze maand een tentoonstelling opent.

Schok

De zonsopkomst van Monet werd in 1874 voor het eerst tentoongesteld. Het doek bracht een schok teweeg. Een criticus gebruikte de term 'impressionisme' om het kunstwerk te omschrijven, omdat hij het niet meer dan een onaffe indruk vond. De naam bleef hangen.

Schilders uit het impressionisme wilden direct op doek vastleggen wat ze zagen. De schilderijen zijn momentopnames, zonder de strakke opzet van schilders van vroeger. Bekende impressionisten zijn behalve Monet schilders als Vincent van Gogh, Edouard Manet, Edgar Degas, Paul Cézanne, Paul Gauguin, Henri de Toulouse-Lautrec en Georges Seurat.