Monarchvlinders beschikken over een soort ingebouwd magnetisch kompas, zo blijkt uit nieuw wetenschappelijk onderzoek. 

Als de vlinders in de herfst van de Verenigde Staten naar Mexico migreren, navigeren de dieren vooral met behulp van de zon. 

Maar bij hevige bewolking oriënteren de dieren zich waarschijnlijk op de zuidpool met speciale eiwitten in hun lichaam, die gevoelig zijn voor magnetische velden.

Dat melden Amerikaanse onderzoekers in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Communications.

Magnetisme

De wetenschappers kwamen tot hun bevindingen door migrerende monarchvlinders te vangen en los te laten in schemerige ruimtes met kunstmatige magnetische polen. De dieren reageerden sterk op het magnetisme. Ze pasten hun vliegrichting aan als de magnetische polen werden verplaatst.

Dit gedrag kan worden verklaard aan de hand van cryptochromen, specifieke eiwitten in het lichaam van de dieren waarvan eerder is aangetoond dat ze soms reageren op magnetische velden.

Zonlicht

Het is al langer bekend dat monarchvlinders overdag navigeren met behulp van zonlicht. De antennes van de dieren bevatten lichtgevoelige cellen waarmee ze zich kunnen oriënteren op de zon.

Als er te weinig zonlicht is, schakelen de dieren waarschijnlijk over op hun magnetisch kompas. Bij volledige duisternis vliegen de dieren niet.

De magnetische eiwitten hebben ook een klein beetje zonlicht nodig om te kunnen functioneren.  

Bescherming

De trek van vele miljoenen monarchvlinders vanuit de Verenigde Staten naar Mexico is één van de meest spectaculaire natuurverschijnselen ter wereld. Het aantal vlinders is de laatste decennia echter teruggelopen van een miljard naar 35 miljoen.

Volgens hoofdonderzoeker Steven Reppert kunnen de nieuwe bevindingen helpen bij de bescherming van de diersoort. "De monarchvlinder wordt op dit moment bedreigd door klimaatverandering en het aanhoudende verlies van geschikte gebieden om te overwinteren", verklaart hij op de nieuwssite van de universiteit van Massachusetts. 

"Een kwetsbaarheid die we ook in overweging moeten nemen, is de potentiële verstoring van het magnetisch kompas van de dieren door elektromagnetische geluiden die wordt opgewekt door apparatuur van mensen", aldus Reppert.