Europa heeft donderdag een ruimtetelescoop gelanceerd die de komende vijf jaar ongeveer een miljard sterren gaat volgen.

De Gaia meet waar de sterren precies staan, hoe snel ze bewegen en in welke richting, en waar ze uit bestaan. Wetenschappers kunnen dan uitrekenen waar de sterren vandaan komen en waar ze naartoe gaan.

De Gaia werd precies op de vooraf bepaalde tijd van 10.12 uur Nederlandse tijd gelanceerd vanaf de Europese ruimtebasis Kourou in Frans-Guyana.

De sonde komt over ongeveer drie weken aan op zijn werkplek op 1,5 miljoen kilometer van de aarde. De missie kost in totaal ongeveer 950 miljoen euro.

Plattegrond

De Gaia moet een driedimensionale plattegrond van de Melkweg opleveren, de grootste en nauwkeurigste kaart tot nu toe. Daarmee kunnen wetenschappers zien welke sterren bij elkaar horen en een verleden delen.

''Net als een stad bestaat de Melkweg uit verscheidene wijken, met voorsteden eromheen. Elke buurt heeft zijn eigen kenmerken'', zegt de Europese ruimtevaartorganisatie ESA.

Kometen

Behalve tot de sterrenkaart kan de Gaia ook leiden tot andere ontdekkingen. Zo hoopt de ESA honderdduizenden planetoïden en kometen in ons zonnestelsel te vinden, evenals zevenduizend planeten bij andere sterren, tienduizenden mislukte sterren (zogeheten bruine dwergen) en twintigduizend exploderende sterren (supernova's).

De Gaia kan sterren zien die vierhonderduizend keer zwakker zijn dan wat mensen met het blote oog kunnen waarnemen. Volgens de ESA ''konden we eerder de lengte van een astronaut op de maan meten en kan de Gaia nu uitrekenen hoe groot de nagel van zijn duim is''.

Anthony Brown

De enorme hoeveelheid gegevens van de Gaia worden op aarde verwerkt door een ploeg onder leiding van de Leidse astronoom Anthony Brown. De informatie komt terecht in een databank waar wetenschappers de komende decennia uit kunnen putten. Ook de Nederlandse bedrijven Dutch Space, TNO en SSBV werken mee aan de missie.

De miljard sterren waar de Gaia naar kijkt, zijn overigens maar een fractie van het totaal. Alleen al in onze Melkweg staan ongeveer honderd miljard sterren en er zijn vele miljarden van zulke stelsels in het heelal. Maar die staan te ver weg om goed te kunnen worden bekeken.