Inbeelding kan zintuigen overstemmen

Onderzoekers hebben aangetoond dat inbeelding van een waarneming voldoende kan zijn om een andere, gekoppelde waarneming te overstemmen.

Zo kan iemand die twee objecten elkaar ziet naderen en een knal verwacht te horen, deze twee objecten op elkaar zien knallen, zelfs wanneer ze elkaar rakelings passeren.

Dat concluderen onderzoekers van het Karolinska Instituut in Stockholm in de nieuwste editie van Current Biology.

De onderzoekers maakten gebruik van een aantal illusies om de kracht van inbeelding te onderzoeken: de botsillusie en de buiksprekersillusie.

Botsillusie

Bij de botsillusie naderen twee objecten, bijvoorbeeld twee auto’s, elkaar en op het moment dat ze elkaar voorbij schieten klinkt een knal. Daardoor denkt de waarnemer dat de twee daadwerkelijk gebotst zijn.

In het nieuwe experiment lieten de onderzoekers twee schijven op elkaar af glijden. Daarbij speelden ze geen knalgeluid af, maar lieten de 22 waarnemende deelnemers zich de knal inbeelden.

Dat bleek genoeg om hen vaker dan de controlegroep wijs te maken dat de botsing daadwerkelijk plaatsvond. Deze controledeelnemers moesten gewoon kijken, zonder zich iets in te beelden.

Buikspreker

Om te bepalen of dit effect alleen opgaat voor de botsillusie of dat het universeler is, voerden de onderzoekers nog een experiment uit met als basis de buiksprekersillusie.

Een buikspreker schept de illusie dat het geluid dat hij produceert uit de mond komt van de pop die hij in zijn hand houdt. Het geluid komt niet van de pop, maar omdat het beeld in dit geval overtuigender is dan het geluid, koppelt het brein het geluid aan de pop.

In het experiment gebruikten de onderzoekers geen pop maar een lichtflits en een kort geluid uit een bepaalde richting. Zelfs als die lichtflits er alleen in de verbeelding van de deelnemers was, koppelden ze de vermoedelijke bron van het geluid vaker aan de herkomst van dat licht dan de controlegroep die zich geen lichtflits inbeeldde.

Sterk

Onderzoeksleider Henrik Ehrsson onderstreept in een persbericht de relevantie van de resultaten: "Dit zijn de eerste experimenten die aantonen dat ingebeelde waarnemingen sterk genoeg kan zijn om iemands perceptie van de omgeving te overstemmen, ook als die is gebaseerd op een waarneming met een ander zintuig."

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie