Wetenschappers hebben in hun lab een variant gemaakt van de gevaarlijke H5N1-griep die gemakkelijk overspringt tussen zoogdieren. Ze deden dat door het virus te kruisen met een onschuldig maar erg besmettelijk griepvirus.

Het team, onder leiding van de Chinese Hualan Chen, presenteert zijn bevindingen deze week in het tijdschrift Science.

H5N1 is een zeer gevaarlijke griepvariant. Ongeveer 5 procent van de mensen die het virus oploopt, overlijdt eraan. De impact van het virus is tot nu toe beperkt gebleven omdat het alleen overdraagbaar is tussen vogels en van vogels op zoogdieren, dus niet tussen zoogdieren onderling.

Twee andere onderzoekgroepen hadden al aangetoond dat het virus wel kan 'leren' overspringen van het ene op het andere zoogdier, door het aanbrengen mutaties. De Chinezen doen hier een schepje bovenop: zij pasten in hun lab een truc toe die in de natuur vaak voorkomt en waarvan het aannemelijker is dat het ook daadwerkelijk gaat gebeuren.

Mengvormen

Ze maakten 127 hybrides, dus mengvormen van de virussen H5N1 en H1N1. Wanneer virussen elkaar ontmoeten hebben ze de gewoonte om genetisch materiaal met elkaar uit te wisselen, dus veel moeite hoefden de onderzoekers hiervoor niet te doen.

Ze testten al deze virusvarianten op muizen en de acht meest gevaarlijke brachten ze in bij cavia's. Vervolgens keken ze of andere cavia's die in hokjes naast de grieperige soortgenoten bivakkeerden, ook ziek werden.

Bij een aantal van deze varianten bleek dit inderdaad het geval. Slechts een heel kleine stukje genetisch materiaal van de H1N1 bleek voldoende om H5N1 te laten overspringen van de ene op de andere cavia. Varianten met iets meer H1N1-genen bleken nog gretiger over te springen. 

Omstreden

Geen van de besmette cavia's overleed aan de griep. Uit een vervolgexperiment met de 127 varianten bij muizen bleken wel 35 van de varianten dodelijk, dus onschuldig kan het virus allerminst genoemd worden. In hoeverre mensen van deze variant te vrezen zouden moeten hebben is niet duidelijk.

Dit type onderzoek, waarbij onderzoekers doelbewust een virus gevaarlijker maken, is omstreden. De twee eerdere publicaties werden tegengehouden door de Amerikaanse autoriteiten omdat het zou gaan om gevaarlijke kennis. Even was er sprake van dat deze onderzoekslijn helemaal in de ban gedaan zou worden.

Uiteindelijk mocht het onderzoek toch openbaar gemaakt worden, omdat het aantoonde dat het H5N1-virus van zoogdier op zoogdier kan overspringen. Dat is nu in een iets realistischer setting nogmaals aangetoond.