AMSTERDAM - Wetenschappers zijn er in geslaagd om een patiënt die al tientallen jaren geen angst meer had gevoeld, toch bang te maken.

De vrouwelijke patiënt die in de studie wordt aangeduid als 'SM' raakte volledig in paniek toen de onderzoekers haar een flinke dosis koolstofdioxide lieten inademen.

Na enkele seconden begon de vrouw om hulp te roepen en na afloop gaf ze aan dat ze bang was geweest dat ze zou stikken. De vrouw had door een ziekte al sinds haar jeugd geen angst meer gevoeld.

Dat schrijven onderzoekers van de Universiteit van Iowa in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Neuroscience.

Amygdala

De 37-jarige vrouw op wie het experiment werd uitgevoerd, heeft geen functionerende amygdala in haar brein. Deze amandelvormige kern van de hersenen werd tot nu toe verantwoordelijk gehouden voor alle angstreacties in het menselijk lichaam.

Bij SM raakte het hersendeel in haar jeugd beschadigd door de ziekte van Urbach-Wiethe. De conditie zorgt ervoor dat de amygdala hard wordt en langzaam verschrompelt.

De wetenschappers hadden eerder tevergeefs geprobeerd om de vrouw bang te maken met behulp van horrorfilms, spinnen, slangen en een bezoek aan een spookhuis.

Stikken

De onderzoekers kwamen op het idee om SM bloot te stellen aan koolstoofdioxide, omdat dit gas de meeste mensen het gevoel bezorgt dat ze stikken. Ze hadden echter verwacht dat SM op dezelfde manier op het koolzuurgas zou reageren als op andere angstprikkels: onaangedaan.

Toen de vrouw wel degelijk angst bleek te voelen, stelden de wetenschappers nog twee patiënten (een tweeling) met dezelfde conditie aan het gas bloot.

Ook deze proefpersonen raakten volledig in paniek. Eén van hen verklaarde dat ze 'overvallen werd door het gevoel dat ze zou sterven.'

Hersenscans

De uitkomsten van het experiment suggereren dat de amygdala voornamelijk bij bedreigingen van buitenaf een rol speelt bij angstreacties.

Mogelijk is het hersendeel niet betrokken bij angsten die ontstaan door prikkels van binnen het lichaam, zoals een verstikkingsgevoel. 

De onderzoekers vermoeden dat dit soort angsten wordt gestuurd door delen van de hersenstam. Dit hersenmechanisme zou mogelijk ook kunnen verklaren waarom sommige mensen onverklaarbare paniekaanvallen hebben.

"Maar we kunnen nog niet met zekerheid zeggen welke hersengebieden zorgen voor het overgebleven gevoel voor angst bij de onderzochte patiënten", verklaart onderzoeker Justin Feinstein in de Britse krant The Guardian. "We zijn bezig om dat met hersenscans te onderzoeken."