AMSTERDAM - Door guppies handmatig te selecteren op hersengrootte, tonen wetenschappers voor het eerst experimenteel aan dat grote hersenen veel energie kosten en wat de eventuele voordelen zijn.

De resultaten publiceren de biologen van de Uppsala University uit Zweden donderdag in het tijdschrift Current Biology.

Dat grote hersenen veel energie gebruiken, is al lang bekend. Wat echter nog nooit onderzocht was, was de wisselwerking tussen hersenen en energiebehoefte van andere organen en voortplanting.

Ideeën hierover kwamen alleen uit vergelijkende studies tussen soorten en niet binnen een en dezelfde soort.

Selectiedruk

In deze studie keken de wetenschappers naar verschillen binnen een soort. Door pasgeboren guppies te selecteren op grote en kleine hersenen ten opzichte van hun lichaamsgrootte, evolueerde de grootte van de hersenen opmerkelijk snel onder die hoge selectiedruk. Hierdoor ontstonden snel twee duidelijk van elkaar te scheiden groepen.

Na de selectie scoorden vooral de vrouwelijke guppen met grote hersenen beduidend beter bij een numerieke test waarbij leren omgaan met hoeveelheden een rol speelde. Maar doordat er meer energie door de hersenen gebruikt werd, hadden deze ‘slimme’ guppies kleinere andere organen en minder nakomelingen.

De effecten werden waargenomen ondanks het feit dat de vissen ruimvoldoende voedsel kregen.

Competitief

De onderzoekers zijn benieuwd wat er gebeurt in toekomstige experimenten met de vissen als ze in meer competitieve, meer natuurlijke omgevingen terechtkomen met minder voedsel en roofdieren: hebben ze dan nog steeds een voordeel van hun betere cognitieve eigenschappen?

Daarnaast vermoeden de biologen dat de relatief kleine families bij mensen en andere hogere diersoorten, mogelijk geholpen hebben bij het groter worden van onze hersenen.