Slijmzwam vervoert eten langs 'mierenpaadjes'

AMSTERDAM - Mieren volgen het pad dat hun voorgangers gemaakt hebben. Nu blijkt dat slijmzwammen hun eten op een soortgelijke manier transporteren.

Dat schrijven Zweedse en Japanse onderzoekers vandaag in Journal of the Royal Society Interface.

Slijmzwammen zijn wonderlijke organismen. Ze bestaan uit maar één cel, maar waarneer ze op zoek gaan naar eten, klonteren ze samen tot grote, slijmerige plakkaten van ontelbaar veel individuen. Zo’n plakkaat kan in zijn geheel lopen.

Een plakkaat van de gele slijmzwam Physarum polycephalum kan zelfs de kortste weg door een doolhof vinden en een efficiënt transportnetwerk van buisjes aanleggen tussen voedselbronnen op meerdere locaties. En dat allemaal zonder hersenen.

Mieren

De onderzoekers ontdekten dat zo’n voedseltransportnetwerk ontstaat op een manier die lijkt op het ontstaan van de wandelpaden van mieren. Mieren gebruiken geur om het pad van hun voorgangers te volgen.

Hoe groter de stroom mieren die over een pad loopt, hoe sterker de geur, hoe stabieler het pad. Bij slijmzwammen gebeurt iets soortgelijks. Hoe meer voedingsstoffen er door een transportbuisje stromen, hoe dikker dit buisje wordt.

Toeval

Beide netwerken -van mierenpaden en voedseltransportbuisjes- beginnen met toevalstreffers. De mieren lopen allemaal een willekeurige kant op.

Alleen de mier die voedsel vindt, scheidt geurige lokstoffen af en krijgt navolgers. Het mierenpad wordt steeds verder versterkt door de stroom van mieren.

Ruiken

Het voordeel van dit systeem is dat de mieren alleen maar hoeven te ruiken. Ze hebben geen geheugen of overzicht nodig om te kunnen navigeren. Dat maakt dit systeem ook geschikt voor wezens zonder hersenen, zoals slijmzwammen.

Als er eenmaal eten gevonden is, begint de toevoer van voedingsstoffen te stromen en ontstaan vanzelf dikkere buisjes. Daarentegen gaan buisjes die een tijd niet gebruikt worden ten gronde.

Model

De onderzoekers maakten een wiskundig model van de vorming van zo’n transportsysteem. Ze vergeleken dit model met de uitkomsten van een reeks doolhofproeven die eerder werden gedaan met mieren en slijmzwammen. Hun model bleek een goed beeld te geven van de werkelijkheid.

De onderzoekers denken dat hun model ook toegepast kan worden op onder andere de groei van nieuwe bloedvaten in tumoren en het ontstaan van netwerken tussen zenuwcellen.

Bos

Slijmzwammen leven vooral op bosgrond en dood hout. Ze eten bacteriën, schimmels en andere micro-organismen.

Slijmzwammen behoren tot de amoeben, een groep eencellige, vormeloze organismen die los staat van dieren, planten, schimmels en bacteriën. Amoeben bewegen zich voort met behulp van minuscule uitstulpingen, schijnvoetjes.

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie