AMSTERDAM - Onderzoek naar het effect van medicijnen of medische hulpmiddelen geeft vaker gunstige resultaten wanneer het is betaald door de fabrikant van dat geneesmiddel of apparaat. 

Dat concludeert een internationaal team van medici op basis van een nieuwe grondige studie. Ze publiceren hun resultaten donderdag in de Cochrane Library, een databank voor medische overzichtsstudies.

Om geneesmiddelen en medische hulpmiddelen goedgekeurd te krijgen, moeten bedrijven wetenschappelijke bewijzen aanleveren voor de werkzaamheid en veiligheid. Steeds vaker betalen ze die studies zelf, waardoor ze meestal invloed hebben op de studieopzet.

Na een uitgebreide selectieprocedure analyseerden de onderzoekers 48 overzichtsartikelen die werden gepubliceerd tussen 1986 en 2010. In die artikelen werden door de industrie en door andere geldschieters betaalde studies vergeleken.

Placebo

Het ging om gerandomiseerde onderzoeken waarbij patiënten een placebo of een medicijn kregen, maar ook studies waarin een grote groep patiënten in de werkelijkheid werd gevolgd of op een specifiek moment werd onderzocht.

Door de industrie betaalde studies hadden een 25 procent hogere kans gunstige resultaten te geven. Voor de conclusies was de kans 31 procent hoger – de resultaten werden dus vaker positief geïnterpreteerd. Ook wanneer er schadelijke effecten zoals bijwerkingen waren onderzocht, pakten die gunstiger uit, de kans dat die klein waren was bij industrie-gesponsord onderzoek 87 procent hoger dan in door andere partijen betaalde studies.

De onderzoekers wisten geen factoren aan te wijzen waardoor de industriestudies andere resultaten gaven. Ze waren niet minder zorgvuldiger opgesteld en voor zover aantoonbaar was er ook niet gerommeld met resultaten. Het sturen naar een gewenste uitkomst is goed mogelijk binnen de wetenschappelijke regels.

Vergelijkbare studie

Het team voerde een vergelijkbare studie in 2003 uit, maar dan zonder naar medische hulpmiddelen te gebruiken. Sindsdien heeft het vakgebied gewerkt aan verbetering, maar is het aandeel door de industrie betaalde studies ook gegroeid.

De huidige studie geeft een kleiner verschil tussen onderzoek dat wel en niet door de industrie is betaald, maar de onderzoekers vinden dit nog niet genoeg. Zij stellen dat hun resultaten aansluiten bij de oproep om meer 'rauwe' onderzoeksgegevens openbaar te maken, zodat onafhankelijke experts die kunnen bestuderen.