Slakken in IJsselmeerpolders evolueren razendsnel

AMSTERDAM - Tuinslakken die sinds de drooglegging in de IJsselmeerpolders voorkomen, hebben de kleur van hun huisjes in rap tempo aangepast aan hun lokale omgeving.

Dat concludeert evolutiebioloog Menno Schilthuizen van NCB Naturalis in Leiden in de online editie van Heredity

De IJsselmeerpolders zijn drooggelegd tussen 1930 en 1957. Omdat er voor die tijd geen landslakken in dit gebied voorkwamen, gelden de polders als een natuurlijk laboratorium voor het bestuderen van de evolutie.

De polders bestaan voor een groot deel uit weilanden, maar er zijn ook moerasgebieden en bossen.

Tuinslak

De tuinslak Cepaea nemoralis is de meest voorkomende slak in Nederland, en is herkenbaar aan zijn huisje. Dat huisje komt voor in verschillende kleuren, variërend van lichtgeel en roze tot donkerbruin.

Een licht huisje is bijvoorbeeld gunstiger bij fel zonlicht, een donker huisje geeft meer camouflage tegen een kleiachtige achtergrond.

Kleur

Die kleuraanpassing vindt plaats doordat de slakken met de gunstigste kleur de beste overlevingskansen hebben. Tot nu toe werd gedacht dat die selectie minstens honderd generaties, zo'n driehonderd jaar, kost.Tuinslakken hebben één generatie per drie jaar.

Schilthuizen bewijst nu dat het veel sneller kan: in minder dan 25 generaties. Hij bestudeerde 4390 slakken afkomstig van twaalf plekken gelegen in de vier polders: Wieringermeer, Noordoostpolder, Oostelijk Flevoland en Zuidelijk Flevoland. Niet alleen bekeek hij de huisjes, hij analyseerde ook het DNA van de diertjes.

Temperatuur

Hij ontdekte dat vooral de selectie op temperatuur sterk was: in bosrijke locaties kwamen vijftig keer meer donkerhuizige slakken voor dan in grasland. In het gras leefden niet alleen gele, maar ook roze slakken.

De verschillen tussen de slakken uit de Wieringermeerpolder waren het grootst. Op basis daarvan concludeert Schilthuizen dat het zo'n tachtig jaar kost voor de selectie volledig heeft plaatsgevonden.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie