AMSTERDAM - Wanneer het mistig is remmen automobilisten af, doordat ze hun eigen snelheid overschatten. Dit komt niet zozeer doordat het zicht is verslechterd, maar doordat het contrast dichtbij goed is en ver weg slecht.

Dat concluderen Duitse, Zwitserse en Franse onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift eLIFE.

Zij lieten automobilisten in een virtual reality-omgeving rondrijden en veranderden daarbij de omgeving door mist na te bootsen en op andere manieren het zicht te verslechteren.

Op basis van eerdere onderzoeken was geconcludeerd dat automobilisten bij mist hun snelheid overschatten en daardoor te hard rijden. Echter, bij die simulaties was de mist niet realistisch: het contrast was namelijk zowel ver weg als dichtbij slechter. Bij echte mist is het zicht dichtbij goed, en wordt het contrast slechter naarmate je verder kijkt.

Contrast

Het lijkt erop dat juist dit verschil in contrast de automobilisten voorzichtiger maakt. Tijdens de eerste simulatie reed de automobilist niet zelf reed maar moest de snelheid van de virtuele auto inschatten.

Daarbij bleek die de snelheid bij gelijkmatig verlaagd contrast inderdaad te onderschatten. Bij realistischer mist overschatten ze de snelheid juist.

Zelf rijden

In het tweede experiment moesten de deelnemers virtueel rondrijden. Ze bleken inderdaad harder te gaan rijden bij gelijkmatig verlaagd contrast en af te remmen bij realistische mist.

Bij goed zicht was de gemiddelde snelheid 85 km/u, bij mist 71 km/u en bij gelijkmatig verlaagd contrast 101,3 km/u.

Omgekeerde mist

De onderzoekers deden nog iets: ze simuleerden omgekeerde mist. Hierbij was het contrast ver weg goed en dichtbij slecht. Opmerkelijk genoeg gingen de automobilisten onder deze omstandigheid harder rijden dan in alle andere condities: 104 km/u.

De onderzoekers denken dat onze hersenen de snelheid schatten op basis van de relatieve snelheid van goed zichtbare objecten in de omgeving. Objecten dichtbij flitsen snel voorbij. Zien we alleen die goed, dan overschatten we onze snelheid.

Ver weg gelegen objecten bewegen relatief langzaam naar ons toe. Zien we alleen die helder, dan onderschatten we dus onze snelheid.