AMSTERDAM - Orkavrouwtjes blijven tot lang na hun vruchtbare periode in leven, om voor hun volwassen zonen te blijven zorgen. Die krijgen daardoor meer nakomelingen. 

Die zonen zijn zulke mama-kindjes dat ze moeite hebben om zelfstandig te overleven. Biologen van de Universiteit van Exeter in Groot Brittannië beschrijven deze koppels vrijdag in Science.

De meeste diersoorten blijven in leven zolang ze vruchtbaar zijn. Komen de vrouwtjes in de overgang, dan leggen ze al snel het loodje. Een klein aantal soorten, waaronder de mens, heeft een lange menopause – de levensfase waarin de vrouw zich niet meer kan voortplanten.

Menopause 

De mensenvrouw kan zich in deze periode nuttig maken door voor hun kleinkinderen te zorgen om daarmee de kans dat deze nakomelingen overleven te vergroten. Maar orka’s zorgen niet zo direct voor hun kleinkinderen. Desondanks hebben ze de langste menopauze van alle niet-menselijke diersoorten. Rond hun veertigste worden ze onvruchtbaar, maar ze kunnen wel negentig jaar oud worden.

De biologen bestudeerden orka’s in het wild. Deze tandwalvissen leven in groepen bestaande uit moeders en kinderen. Zonen verlaten alleen de groep om vrouwtjes uit andere groepen te bevruchten en komen daarna weer terug. Hun nakomelingen worden dus opgevoed door een andere groep.

Ruzie

Eerder was al gebleken dat orkamoeders meer naar hun zoons dan naar hun dochters toe trekken. De Britse biologen bestudeerden het effect van het sterven van zo'n vrouwtje. Ze kwamen erachter dat de kans om te overlijden in het jaar nadat hun moeder stierf voor de oudere zonen gemiddeld veertien keer hoger werd. Bij de dochters was die kans zes keer hoger.

Volgens de onderzoekers helpen de moeders hun zonen bij het jagen en wanneer ze ruzie krijgen. Omdat de voortplantingskansen van een mannetje toenemen naarmate hij ouder wordt, zijn de inspanningen van zijn oude moeder niet voor niks. Zij krijgt meer kleinkindertjes.