Uitbarstingen van ster teisteren atmosfeer exoplaneet

AMSTERDAM - Astronomen hebben met behulp van de Hubble-ruimtetelescoop sterke veranderingen waargenomen in de atmosfeer van de exoplaneet HD 189733b.

Na een hevige röntgenuitbarsting van zijn moederster werd een grote hoeveelheid atmosferisch gas de ruimte in geblazen.

Het verschijnsel kon worden waargenomen doordat HD 189733b vanaf de aarde gezien regelmatig voor zijn ster langs beweegt. Op zulke momenten schijnt het licht van de ster door de atmosfeer van de planeet heen.

Donkere lijnen

En hierbij laten de atmosferische gassen karakteristieke donkere lijnen in het sterspectrum achter. Zulke spectrale 'vingerafdrukken' kunnen worden gebruikt om de chemische samenstelling van de planeetatmosfeer vast te stellen.

HD 189733b is een hete, Jupiterachtige gasplaneet die op een afstand van minder dan vijf miljoen kilometer om een ster draait die iets kleiner en koeler is dan onze zon. Door die kleine afstand is zijn atmosfeer hoe dan ook al bijzonder heet: 1000 °C of daaromtrent.

Vorige week maakte een ander team van astronomen echter bekend dat hun meting van de temperatuur van de atmosfeer van HD 189733b uitkwam op 26.000 graden. Die uitschieter werd toegeschreven aan de hevige 'zonnevlammen' die de moederster van de planeet af en toe produceert.

Kolossale hoeveelheden

Bij zulke uitbarstingen komen kolossale hoeveelheden röntgen- en ultravioletstraling vrij, die de planeetatmosfeer sterk verhitten en doen opzwellen: de planeet verliest dan veel meer gas dan normaal.

De waarnemingen met de Hubble-ruimtetelescoop bevestigen dit scenario. Toen HD 189733b begin 2010 voor zijn ster langs trok, was er nauwelijks iets van een atmosfeer te bespeuren, maar vervolgwaarnemingen in 2011 gaven een volslagen ander beeld te zien.

Op dat moment stootte de planeet minstens duizend ton gas per seconde uit. Opvallend detail: enkele uren daarvóór was met de satelliet Swift een röntgenuitbarsting van de ster waargenomen.

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie